avcılar inşaat
GÜLTEKİN GYO SÜR 07-05-208-10-07-2018 (2 AY)
MATBAA TANITIM
 
CHP İzmir’de liste depremi
Doç.Dr. Nezir Akyeşilmen

Ahlak İnsan Haklarında Nerede Duruyor?

Doç.Dr. Nezir Akyeşilmen
nezmen@yahoo.com

 
12 Şubat 2018 Pazartesi 09:26 
Yorum YapYazdır
 

İnsan hakları diğer pek çok kavram gibi tartışmalı olsa bile literatürde genel kabul görmüş birtakım tanımları vardır. Bütün kişilerin – insan olması hasebiyle- sahip olduğu temel hak ve özgürlükler; herkesin sahip olduğu, garanti edilmiş evrensel ilkeler; yerel ve küresel hukuku aşan ve ona kaynaklık eden ahlaki, insani, evrensel kodlar; doğuştan sahip olunan haklar; doğal hukuktan doğan doğal haklar gibi. Her tanım kendi içinde farklı bir felsefe, mantık ve ahlak örgüsü taşır.

İnsan hakları çok boyutlu bir kavramdır. Sosyal, ekonomik, kültürel, sivil, siyasal, tarihsel, dini, hukuki ve ahlaki yönleri vardır. Bu nedenle, haklar niteliklerine göre bu temellere dayandırılarak gruplandırılabilir. Bütün bu farklı özellik ve içeriğine rağmen insan haklarının en temel ve en belirgin özelliği ahlaki bir takım ilkeler olmasıdır.

Peki ahlak ya da kimisine göre etik nedir? Kimisi bu iki kavrama farklı anlamlar yüklese bile bu tartışmada bu iki kavram aynı anlamda kullanılacaktır.

Yapılan araştırmalarda insanlara ahlakın ne olduğu sorulmuş ve birbirinden farklı cevaplar alınmıştır. Herkes kendi çapında böyle küçük bir deneyi yapabilir. Cevapların bir kısmı şöyledir:

-           Ahlak vicdanımın doğru ya da yanlış bulduğu şeydir.

-           Ahlak toplumun kabul ettiği şeylerdir.

-           Ahlak duygularımın bana fısıldadığı doğru ve yanlışlardır.

-           Ahlak dinin belirlediği sınırlardır.

-           Ahlak hukuk kurallarına uymaktır.

-           Ahlak yakın çevremin onayladığı şeylerdir.

-           ...

Bu kadar farklı, çeşitli cevaplar aslında insanın kafa karışıklığının yanında izafiyetçilerin iddia ettiği gibi ahlakın da çeşitliliği ve göreceliliğine işaret ediyor olabilir. Felsefecilerin ve ahlakçıların geliştirdikleri farklı, bilimsel ve sistematik ahlak teorileri ve açıklamaları vardır. Burada daha çok, bütün o çeşitliliği ve farklılığı ile var olan ahlak(lar)ın evrensel düzeyde ve insan haklarıyla ilişkisi üzerinde durulacaktır.

İnsan hakları yukarıda ifade edildiği gibi geniş bir kavram, çok sayıda hak ve özgürlükten bahsedilebilir. Yaşama hakkından güvenlik hakkına, din ve vicdan özgürlüğünden ifade ve toplanma hakkına, eğitim hakkından sosyal güvenlik hakkına, barış hakkından temiz bir çevre hakkına kadar. Bütün bu hak ve özgürlükler bir matematiğe, bir mantığa, bir felsefeye dayanmaktadır. Farklı hak grupları ( sivil ve siyasla haklar ile sosyal ve ekonomik kültürel haklar ya da uzlaşma hakları gibi) farklı tarihi, felsefi, hukuki ve toplumsal temellere dayandırılır. Fakat bütün hakların ve özgürlüklerin mantığı, matematiği ahlaka dayanır. Başka bir ifadeyle, ahlak insan haklarının özüdür.

Ahlak da çok boyutludur. Hak-yükümlülük dengesinde bir mantık ve tutarlılık öngörür. Tutarlılık ahlakın en temel özelliğidir. Örneğin, yaşama hakkını, din ve vicdan özgürlüğünü, eğitim hakkını bir kişi, zümre ya da gruba özgü görmez. Aksine bu hak ve özgürlükleri tüm insanlar için eşit derecede önemli ve gerekli görmektedir. Bir fiil örneğin ihlal kötüyse herkes için kötüdür. “Ben yaparsan iyi, ama başkası yaparsa kötü”; “Rabbena hep bana”; “Ama, fakat, o farklı” gibi bahane, istisna ve ayrıcalıkları reddeder.

Ahlakın en önemli göstergelerinden birisidir mantıki tutarlılık. Uluslararası hukukta temel bir kural vardır. Sen bir iş, eylem yapıyorsan/yaptıysan, başkası aynı şeyi yaptığında onu suçlayamazsın. Günlük hayatımıza baktığımızda en çok karşılaştığımız şeylerden birisi, birçok kişinin başkasını suçladığı, ayıpladığı, ötekileştirdiği şeyleri yapmasıdır. Bir arkadaş güzel bir tespit yapmıştı. Demişti ki “geri kalmış toplumlarda herkes kendisinden daha çok çalana hırsız der”. Aslında tutarsızlık ve ahlaksızlık tam da budur. Başkası senin yaptığın şeyi yapınca onu suçluyorsun. Sana helal, ona haram. Sana mubah, ona günah. Dünyada da uzayda da yok böyle bir ahlak. Bir şey ya iyidir ya da kötü; ya doğrudur ya da yanlış ve bu herkes için geçerlidir.

Akıl ve vicdan ahlakın terazisidir. Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi 1. maddesi der ki “Bütün insanlar hakları ve onurları bakımından eşit ve özgür doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşçe davranmalıdırlar”. İnsanın akıl ve vicdana sahip olması onun mukayese yapması, tutarlılığı görmesi, empati yapması, rahmetli ve şefkatli davranması ve İnsan olmasını sağlar. Bu da onu ahlaklı bir varlık yapar. Hayvanlar veya diğer canlı varlıklardan bu pek beklenmez, çünkü onlarda ya akıl ya da vicdan eksiktir. Ama insanda ikisi de vardır. İnsanın insan olması, insan kalması, insan olarak ölmesi ve yine insan olarak dirilmesi de ahlaklı olmasına bağlıdır. Bu nedenle, Peygamber Efendimiz de bir hadisi şerifte “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim” demiştir. Dinin amacı da ahlaktır. İbadetin amacı da ahlaktır. Zira bir ayet mealen “Namaz insanı kötülüklerden korur” demektedir ki bu aslında ahlaktır.

Özetle, ahlak insan haklarının amacıdır, aracıdır, yöntemidir, matematiğidir, felsefesidir, özüdür. Ahlak dinin de, insan(lığ)ın da özüdür.

 
12 Şubat 2018 Pazartesi 09:26 
Yorum YapYazdır
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
Doç.Dr. Nezir Akyeşilmen
 
Dr. M. Zeki Uyanık
 
Deniz Arslan
 
Neşe Yavuz
 
Ümit Yaşar Işıkhan
 
Erdal Erek
 
Abdulkahar Çaçur
 
Aylin Topaloğlu
 
Kevser Kurudan
 
Elif Yılmaz Pekçalışkan
 
Halisa Toprak
 
Halil Arslan
 
Aslı Şen
 
Dr. Mehmet Ali Noyan
 
Taner Uyanıker
 
M. Temel Koçaklar
 
İrfan Atıcı
 
Uzm.Dr. Bediha Salnur
 
Mekkiye Uludağ
 
Merve Tüzün
 
Mehmet Emin Değer
 
Özkan Pekçalışkan
 
Sevil Petrini
 
Abdulkadir Yıldız
 
Dr. Özlem Önen
 
Muhammet Tunç
 
Yusuf Çağırtekin
 
Sultan Gümüş
 
Adnan Avuka
 
Fulya Aybüke Fişengi
 
Op.Dr. Yusuf Demircan
 
Düzgün Yalçınkaya
 
Uzm. Dr. Mustafa Torun
 
Çağdaş Cantürk
 
Aysun Arslan Aydin
 
Cem Yavuz
 
Ecz. Hakan Dinçarslan
 
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Galatasaray
34
24
3
7
75
2
Fenerbahçe
34
21
9
4
72
3
Başakşehir
34
22
6
6
72
4
Beşiktaş
34
21
8
5
71
5
Trabzonspor
34
15
10
9
55
6
Göztepe
34
13
10
11
49
7
Sivasspor
34
14
7
13
49
8
Kasımpaşa
34
13
7
14
46
9
Kayserispor
34
12
8
14
44
10
Malatyaspor
34
11
10
13
43
11
Akhisar Bld.Spor
34
11
9
14
42
12
Alanyaspor
34
11
7
16
40
13
Bursaspor
34
11
6
17
39
14
Antalyaspor
34
10
8
16
38
15
Konyaspor
34
9
9
16
36
16
Osmanlıspor
34
8
9
17
33
17
Gençlerbirliği
34
8
9
17
33
18
Karabükspor
34
3
3
28
12
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Tarihte Bugün
1703 - Rus Çarı I. Petro, Sankt Petersburg şehrini kurdu.(Şehir Rus İç Savaşı sırasında Petrograd, SSCB döneminde de Leningrad olarak adlandırılıyordu)
1907 - San Francisco, California'da veba salgını başgösterdi.
1935 - Hafta tatili Cuma'dan Pazar'a alındı.
1941 - Alman zırhlısı Bismarck, İngiliz donanması tarafından batırıldı.
1944 - Latin harfleri ile ilk Cumhuriyet altını basıldı.
1953 - Paris'te Belçika, Fransa, İtalya, Lüksemburg, Hollanda ve Federal Almanya arasında Avrupa Savunma Birliği Antlaşması imzalandı.
1956 - İstanbul'da yapılan Dünya Güreş Şampiyonası'nda Türkiye Milli Güreş Takımı, serbestte altı birincilikle dünya şampiyonu oldu.
1958 - Amerikan F-4 Phantom II çok amaçlı avcı-bombardıman uçağı ilk uçuşunu yaptı.
1961 - Anayasa, Kurucu Meclis'te oylamaya katılan 262 üyeden 260'ının oyuyla kabul edildi.
1962 - Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi açıldı.
1964 - Hindistan Başbakanı Cavaharlal Nehru 75 yaşında öldü.
1980 - Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkan Yardımcısı Gün Sazak, Ankara'da uğradığı bir suikast sonucu vefat etti.
1985 - Papa suikastı davasında Mehmet Ali Ağca, "Ben Hazreti İsa'yım, Tanrı'nın oğluyum" dedi.
1986 - Tütün tekelini kaldıran yasa onaylandı.
1992 - Iğdır ve Ardahan il oldu.
1993 - PKK, 33 silahsız askerimizi pusuya düşürerek öldürdü.
1994 - ABD'de 20 yıldır sürgünde bulunan Sovyet yazar Aleksandr Soljenitsin ülkesine döndü.
1999 - Birleşmiş Milletler Savaş Suçluları Mahkemesi, Yugoslavya Devlet Başkanı Slobodan Miloseviç'i Kosova'daki vahşetin sorumlusu olmakla ve etnik Arnavutlara karşı soykırım yapmakla suçladı.
2001 - 53 ülke Afrika Birliği'ni kurdu.
2007 - Mehmet Ağar Genel Başkanlığındaki DYP eski Demokrat Parti'nin adını aldı.
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:42
  • Güneş05:45
  • Öğlen13:19
  • İkindi17:13
  • Akşam20:34
  • Yatsı22:21
 
Anket
 
Süper Loto
24.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu061134404950
 
On Numara
21.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu01020406122428323341445153585965686973757678
 
Şans Topu
23.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu060910242712
 
Sayısal Loto
26.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu011011132634
 
Arşiv
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık