KALİTELİ BASKI SERİ ÜRETİM
Yeni sisteme dava açılacak
Doç.Dr. Nezir Akyeşilmen

Ahlak İnsan Haklarında Nerede Duruyor?

Doç.Dr. Nezir Akyeşilmen
nezmen@yahoo.com

 
12 Şubat 2018 Pazartesi 09:26 
Yorum YapYazdır
 

İnsan hakları diğer pek çok kavram gibi tartışmalı olsa bile literatürde genel kabul görmüş birtakım tanımları vardır. Bütün kişilerin – insan olması hasebiyle- sahip olduğu temel hak ve özgürlükler; herkesin sahip olduğu, garanti edilmiş evrensel ilkeler; yerel ve küresel hukuku aşan ve ona kaynaklık eden ahlaki, insani, evrensel kodlar; doğuştan sahip olunan haklar; doğal hukuktan doğan doğal haklar gibi. Her tanım kendi içinde farklı bir felsefe, mantık ve ahlak örgüsü taşır.

İnsan hakları çok boyutlu bir kavramdır. Sosyal, ekonomik, kültürel, sivil, siyasal, tarihsel, dini, hukuki ve ahlaki yönleri vardır. Bu nedenle, haklar niteliklerine göre bu temellere dayandırılarak gruplandırılabilir. Bütün bu farklı özellik ve içeriğine rağmen insan haklarının en temel ve en belirgin özelliği ahlaki bir takım ilkeler olmasıdır.

Peki ahlak ya da kimisine göre etik nedir? Kimisi bu iki kavrama farklı anlamlar yüklese bile bu tartışmada bu iki kavram aynı anlamda kullanılacaktır.

Yapılan araştırmalarda insanlara ahlakın ne olduğu sorulmuş ve birbirinden farklı cevaplar alınmıştır. Herkes kendi çapında böyle küçük bir deneyi yapabilir. Cevapların bir kısmı şöyledir:

-           Ahlak vicdanımın doğru ya da yanlış bulduğu şeydir.

-           Ahlak toplumun kabul ettiği şeylerdir.

-           Ahlak duygularımın bana fısıldadığı doğru ve yanlışlardır.

-           Ahlak dinin belirlediği sınırlardır.

-           Ahlak hukuk kurallarına uymaktır.

-           Ahlak yakın çevremin onayladığı şeylerdir.

-           ...

Bu kadar farklı, çeşitli cevaplar aslında insanın kafa karışıklığının yanında izafiyetçilerin iddia ettiği gibi ahlakın da çeşitliliği ve göreceliliğine işaret ediyor olabilir. Felsefecilerin ve ahlakçıların geliştirdikleri farklı, bilimsel ve sistematik ahlak teorileri ve açıklamaları vardır. Burada daha çok, bütün o çeşitliliği ve farklılığı ile var olan ahlak(lar)ın evrensel düzeyde ve insan haklarıyla ilişkisi üzerinde durulacaktır.

İnsan hakları yukarıda ifade edildiği gibi geniş bir kavram, çok sayıda hak ve özgürlükten bahsedilebilir. Yaşama hakkından güvenlik hakkına, din ve vicdan özgürlüğünden ifade ve toplanma hakkına, eğitim hakkından sosyal güvenlik hakkına, barış hakkından temiz bir çevre hakkına kadar. Bütün bu hak ve özgürlükler bir matematiğe, bir mantığa, bir felsefeye dayanmaktadır. Farklı hak grupları ( sivil ve siyasla haklar ile sosyal ve ekonomik kültürel haklar ya da uzlaşma hakları gibi) farklı tarihi, felsefi, hukuki ve toplumsal temellere dayandırılır. Fakat bütün hakların ve özgürlüklerin mantığı, matematiği ahlaka dayanır. Başka bir ifadeyle, ahlak insan haklarının özüdür.

Ahlak da çok boyutludur. Hak-yükümlülük dengesinde bir mantık ve tutarlılık öngörür. Tutarlılık ahlakın en temel özelliğidir. Örneğin, yaşama hakkını, din ve vicdan özgürlüğünü, eğitim hakkını bir kişi, zümre ya da gruba özgü görmez. Aksine bu hak ve özgürlükleri tüm insanlar için eşit derecede önemli ve gerekli görmektedir. Bir fiil örneğin ihlal kötüyse herkes için kötüdür. “Ben yaparsan iyi, ama başkası yaparsa kötü”; “Rabbena hep bana”; “Ama, fakat, o farklı” gibi bahane, istisna ve ayrıcalıkları reddeder.

Ahlakın en önemli göstergelerinden birisidir mantıki tutarlılık. Uluslararası hukukta temel bir kural vardır. Sen bir iş, eylem yapıyorsan/yaptıysan, başkası aynı şeyi yaptığında onu suçlayamazsın. Günlük hayatımıza baktığımızda en çok karşılaştığımız şeylerden birisi, birçok kişinin başkasını suçladığı, ayıpladığı, ötekileştirdiği şeyleri yapmasıdır. Bir arkadaş güzel bir tespit yapmıştı. Demişti ki “geri kalmış toplumlarda herkes kendisinden daha çok çalana hırsız der”. Aslında tutarsızlık ve ahlaksızlık tam da budur. Başkası senin yaptığın şeyi yapınca onu suçluyorsun. Sana helal, ona haram. Sana mubah, ona günah. Dünyada da uzayda da yok böyle bir ahlak. Bir şey ya iyidir ya da kötü; ya doğrudur ya da yanlış ve bu herkes için geçerlidir.

Akıl ve vicdan ahlakın terazisidir. Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi 1. maddesi der ki “Bütün insanlar hakları ve onurları bakımından eşit ve özgür doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı kardeşçe davranmalıdırlar”. İnsanın akıl ve vicdana sahip olması onun mukayese yapması, tutarlılığı görmesi, empati yapması, rahmetli ve şefkatli davranması ve İnsan olmasını sağlar. Bu da onu ahlaklı bir varlık yapar. Hayvanlar veya diğer canlı varlıklardan bu pek beklenmez, çünkü onlarda ya akıl ya da vicdan eksiktir. Ama insanda ikisi de vardır. İnsanın insan olması, insan kalması, insan olarak ölmesi ve yine insan olarak dirilmesi de ahlaklı olmasına bağlıdır. Bu nedenle, Peygamber Efendimiz de bir hadisi şerifte “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim” demiştir. Dinin amacı da ahlaktır. İbadetin amacı da ahlaktır. Zira bir ayet mealen “Namaz insanı kötülüklerden korur” demektedir ki bu aslında ahlaktır.

Özetle, ahlak insan haklarının amacıdır, aracıdır, yöntemidir, matematiğidir, felsefesidir, özüdür. Ahlak dinin de, insan(lığ)ın da özüdür.

 
12 Şubat 2018 Pazartesi 09:26 
Yorum YapYazdır
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
Doç.Dr. Nezir Akyeşilmen
 
Yrd.Doç.Dr. M. Zeki Uyanık
 
Deniz Arslan
 
Neşe Yavuz
 
Ümit Yaşar Işıkhan
 
Erdal Erek
 
Abdulkahar Çaçur
 
Aylin Topaloğlu
 
Kevser Kurudan
 
Elif Yılmaz Pekçalışkan
 
Halisa Toprak
 
Halil Arslan
 
Aslı Şen
 
Dr. Mehmet Ali Noyan
 
Taner Uyanıker
 
M. Temel Koçaklar
 
İrfan Atıcı
 
Uzm.Dr. Bediha Salnur
 
Mekkiye Uludağ
 
Merve Tüzün
 
Mehmet Emin Değer
 
Özkan Pekçalışkan
 
Sevil Petrini
 
Abdulkadir Yıldız
 
Dr. Özlem Önen
 
Muhammet Tunç
 
Yusuf Çağırtekin
 
Sultan Gümüş
 
Adnan Avuka
 
Fulya Aybüke Fişengi
 
Op.Dr. Yusuf Demircan
 
Düzgün Yalçınkaya
 
Dr. Mustafa Torun
 
Çağdaş Cantürk
 
Aysun Arslan Aydin
 
Cem Yavuz
 
Ecz. Hakan Dinçarslan
 
 
Basın İlan Kurumu
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Galatasaray
23
15
2
6
47
2
Başakşehir
22
14
4
4
46
3
Beşiktaş
23
12
8
3
44
4
Fenerbahçe
23
12
8
3
44
5
Kayserispor
23
10
8
5
38
6
Trabzonspor
23
9
9
5
36
7
Göztepe
23
10
6
7
36
8
Sivasspor
23
10
4
9
34
9
Malatyaspor
23
8
7
8
31
10
Akhisarspor
23
8
6
9
30
11
Kasımpaşa
23
8
5
10
29
12
Bursaspor
23
7
6
10
27
13
Gençlerbirliği
22
6
7
9
25
14
Antalyaspor
23
6
7
10
25
15
Alanyaspor
23
6
3
14
21
16
Konyaspor
23
5
6
12
21
17
Osmanlıspor
23
5
5
13
20
18
Karabükspor
23
3
3
17
12
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Tarihte Bugün
1618 - Sultan I. Mustafa tahttan indirildi ve yerine II. Osman padişah oldu.
1658 - Danimarka ve İsveç arasında Roskilde Antlaşması imzalandı.
1815 - Napolyon Bonapart Elba'dan kaçtı.
1848 - Fransa'da ikinci cumhuriyet ilan edildi.
1870 - New York'ta ilk metro çalışmaya başladı.
1910 - İstanbul'da ilk solcu gazete "İştirak" yayımlanmaya başladı. Gazete Hüseyin Hilmi tarafından çıkarıldı.
1925 - Fransızların yönetiminde bulunan tütün rejisinin (tekelinin) 1 Mart 1925'den itibaren lağvedildiğine ilişkin yasa TBMM'de kabul edildi.
1934 - İstanbul Belediyesi, evlerin bazılarında görülen "kafes"lerin (cumbaların) kaldırılmasını kararlaştırdı.
1936 - Fatih-Harbiye tramvayı Beyoğlu'nda devrildi; iki kişi öldü, 30 kişi yaralandı.
1943 - İstanbul'da Varlık Vergisi'ni ödemeyen 160 kişi Aşkale'ye gönderildi.
1944 - Hükümet aile sahibi olan memurlara onar lira ikramiye verilmesini kabul etti.
1950 - Milli güreşçi Yaşar Doğu Lahor'da Pakistan şampiyonu Kala'yı bir dakikada tuş etti.
1952 - Winston Churchill, Birleşik Krallık'ın atom bombasına sahip olduğunu ilan etti.
1967 - Amerika Birleşik Devletleri 25 bin askerle Vietkong'a saldırıya geçti.
1976 - Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasında "Savunma İşbirliği Anlaşması" imzalandı.
1985 - Tarık Akan 35. Berlin Film Şenliğinde" Jüri Özel Ödülü'nü kazandı. Ödül Zeki Ökten'in yönettiği Pehlivan adlı filmdeki rolüyle verildi. Ancak, Tarık Akan pasaport verilmediği için ödül almaya gidemedi.
1988 - İşkence, İnsanlık dışı ve Küçültücü Davranışların Önlenmesi Avrupa Sözleşmesi Türkiye tarafından onaylandı.
1990 - Sandinistalar Nikaragua seçimlerinde yenilgiye uğradılar.
1991 - Saddam Hüseyin Bağdat radyosunda yaptığı açıklamada Irak ordusunun Kuveyt'ten çekildiğini duyurdu.
1992 - Hocalı Katliamı Azerbaycan'ın Hocalı kentine giren silahlı Ermeni gruplar 613 Azeri'yi öldürdü.
1992 - 200 metre uzunluğunda tünel kazan 11 tutuklu Kayseri Cezaevi'nden firar etti.
1993 - New York'ta bulunan World Trade Center'in altındaki otoparkta bir kamyonda meydana gelen patlamada 6 kişi öldü, binden fazla yaralı var.
1997 - Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in, Başbakan ve RP Genel Başkanı Necmettin Erbakan'a, rejim konusunda endişelerini dile getiren bir mektup gönderdiği belirtildi
1998 - Nutuk Rumcaya çevrildi.
1999 - İran'da 1979 İslam Devrimi'nden sonra ilk belediye seçimleri yapıldı. Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'yi destekleyen ılımlı adaylar Tahran belediye meclisindeki 15 sandalyeden 13'ünü kazandılar.
2001 - Taliban örgütü mensupları Afganistan'ın Bamyan kentindeki Buda heykellerini tahrip etti.
2004 - Amerika Birleşik Devletleri, 23 yıldır sürdürdüğü Libya'ya seyahat yasağını sona erdirdi.
2004 - Makedonya devlet başkanı Boris Trajkovski, ile beraberindekilerden 8 kişi uçağın Bosna-Hersek'in Mostar kenti yakınlarında düşmesi sonucu öldü. Traykovski'nin yerine 12 Mayıs'ta Branko Çırvenkovski geçti.
364 - I. Valentinian Roma İmparatoru oldu.
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak06:04
  • Güneş07:41
  • Öğlen13:35
  • İkindi16:44
  • Akşam19:10
  • Yatsı20:35
 
Anket
 
Süper Loto
22.02.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu041722274347
 
On Numara
19.02.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu03041617182125263032374042485054555657646770
 
Şans Topu
21.02.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu091015273103
 
Sayısal Loto
24.02.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu050710172021
 
Arşiv
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık