KALİTELİ BASKI SERİ ÜRETİM
Esnafın zararı büyük
Dr. Özlem Önen

Üstün Zekâ ve/ veya Özel Yetenekli Çocuk

Dr. Özlem Önen
drozlemonen@gmail.com

 
23 Şubat 2017 Perşembe 10:23 
Yorum YapYazdır
 

Zekânın pek çok tanımı mevuttur. Zihinsel yeteneklerinin ya da zekâlarının birden çoğunda akranlarına göre üst performans gösteren ya da gizilgüce sahip olan, yaratıcılık yanı güçlü olan ve başladığı işi tamamlama, üstesinden gelmede yüksek görev anlayışı bulunanlara üstün zekâlı çocuk denilmektedir. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı özel eğitim okulları yönetmeliğinde, üstün zekâlı “zekâ bölümü çeşitli ölçeklerde sürekli olarak 130 veya daha yukarı olan” şeklinde belirtilmiştir. Üstün Özel Yetenekli ise, “zekâ bölümü çeşitli ölçeklerde sürekli olarak 110 veya daha yukarı olup da, güzel sanatlar, teknik ve benzeri alanlarda yaşıtlarından belirli ölçüde üstün olan” şeklinde tanımlanmıştır.

Üstün veya özel yetenek “akademik alanda ve/veya sanat alanındaki yetenekleri açısından akranlarına göre üst düzeyde performans gösterme durumudur” şeklinde tanımlanmıştır. Bu çocuklar kendi akran gruplarından rastgele seçilmiş bir kümenin %98’inden üstün olan çocuklardır.

Kavramsal tanımının yanı sıra zekânın farklı türlerinden de söz edilmektedir; sayısal, duygusal, ruhsal zekâ gibi.  Çoklu zekâ kuramını geliştiren Gardner’ a göre zekâ, bir ya da birden fazla kültür için değerli olan bir ürünü ortaya koyma ya da problem çözme yeteneğidir ve sözel, mantıksal, müziksel, uzamsal, bedensel zekâ ve başkalarını anlama, benlik bilgisi gibi yedi ayrı zekâ alanı mevcuttur. Her bireyde bu alanların tümü değişik düzeylerde mevcuttur ve bazı kişilerde ortalama düzeyde iken, bazı kişilerde daha fazla gelişmiş olabilir. Gardner’a göre, zekâ ile ilgili klasik tanımlamalar daha çok sözel zekâ ile mantıksal zekâyı tanımlamaktadır.

Toplumu oluşturan kişilerin ancak % 2' lik bir bölümü 130 ve üstündeki IQ derecesine sahiptir. IQ derecesi 140'ın üzerine çıkıldığında bu oran % 0,2’ ye düşmektedir.

Bebeklikten başlayarak bu çocukların özelliklerine dair bazı ayırıcı tanımlamalardan bahsedilmektedir. Ama genel olarak; uzun süreli bellek, geniş sözcük dağarcığı, okuduğunu anlama ve matematiksel akıl yürütme başarısı, tartışmalarda gelişmiş sözel beceriler sergileme, daha güç işlerde daha başarılı olma, karmaşıklığı çözebilme, aşırı yaratıcılık ve yüksek hayal gücü, ilginç fikirlere sahip olma, aşırı merak, çok soru sorma, espri anlayışı ve sanat, bilim, geometri, mekanik, teknoloji ya da müzikte başarılı olduklarından söz edilmektedir.

Kimi zaman üstün zekâ tek başına olmayıp, özgül öğrenme bozukluğu, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu gibi bazı psikiyatrik bozukluklarla birlikte görülebilmektedir. Özellikle özgül öğrenme bozukluğu ile birlikte olduğunda var olan yüksek zihinsel kapasiteye rağmen onu kullanamama, el göz koordinasyon sorunları, okuma yazma sırasında harf, kelime telaffuz ve okuma yazma sorunları, ayna hayali yazma, sosyal ilişkilerde sorunlar nedeniyle çocuğun okul işlevselliğinde ciddi sorunlar yaşanabilir.  Dikkat eksikliği ya da hiperaktivite birlikteliğinde ise tedavi edilmediğinde yine akademik ve sosyal yaşantının etkilenmesi kaçınılmaz olacaktır.

Üstün zekâya sahip olmanın belki de en zor kısmı bunun nasıl değerlendirileceğinin bilenememesi ve eşlik eden psikiyatrik durumlarının farkına varılamaması nedeniyle mevcut zihinsel kapasiteden faydalanımın kısıtlı olmasıdır. Bir diğer önemli konu ise bu durumun çocukla nasıl paylaşıldığıdır. Kimi zaman okulların yönlendirmesi ile kimi zaman da ailelerin kendi isteği ile “çocuğuma zekâ testi yaptırmak istiyorum” sözleri ile polikliniklere başvuru sayısı da az değildir. Çocuğun durumunun tespiti amacıyla bir zekâ seviye testi yapılacaksa bile bu durumun çocuğun ve ailenin gündeminde sürekli vurgulanan bir yer teşkil etmemesi ve çocuğa bu test hakkında onu tanımak ve daha iyi nasıl yardımcı olabileceğimizi anlamak amacıyla yapılan bir değerlendirme olduğu bilgisinin verilmesi daha uygun olacaktır.

Test ve klinik değerlendirmeler sonrasında çocuğa bazı alanlarda yüksek potansiyele sahip olduğu, ilgi ve becerisinin olduğu alanları da belirleyip zaman içerisinde o alanlarda eğitime biraz daha ağırlıklı olarak yönelmemizin doğru olacağı anlatılabilir. Ancak “üstün zek┠kelimesinin sık vurgulanmaması gerektiği ailelerin aklından çıkmamalıdır. Almış olduğu test puanı ve zihinsel başarı seviyesi yüksek olsa dahi, halen gelişmekte olan ve sosyal ya da duygusal güçlüklerle başa çıkma becerilerini henüz kazanmakta olan bir çocuk için aile beklentileri bazen çok yüksek olabilmektedir.

Kalıtımın izin verdiği oranda zekâ düzeyi giderek artış gösterebilmektedir. Ancak bunun için uyarıcı bir zihinsel çevre gereksiniminin karşılanması önemlidir.  Yapılan araştırmalarda, üstün zekâlı çocuklarla eğitim gören çocukların zekâ puanlarında artma olduğu, normal zekâ düzeyindeki çocuklar ile eğitim gören dahi çocukların zekâ puanlarında ise düşme saptandığı belirtilmektedir.

Üstün zekâlı çocuklara yönelik geliştirilmiş iyi bir eğitim sisteminin tüm ülkeye yaygınlaştırılmış biçimde yürütüldüğünü söylemekten çok uzak bir noktadayız. Sosyal, ekonomik ve kültürel düzeyi düşük ailelerde, azınlık guruplarında, okula gidememiş ya da erken ayrılmak zorunda kalmış olanlarda üstün yeteneklilerin fark edilmesi daha güç olmaktadır. Özellikle ilköğretim ve bir dereceye kadar ortaöğretim programlarında öncelikle çoğunluğun bulunduğu orta ve orta çevresinde yeteneği bulunan çocukların gereksinmelerine göre eğitim programları düzenlenmiştir. Bu durum ise üstün zekâlı ya da yetenekli çocuğun çabuk sıkılmasına, ilgisinin ders dışı başka alanlara kaymasına neden olabilmektedir.

Üstün zekâ düzeyi tespiti yapılmış çocukların öykülerini dinlediğimizde genellikle “üstün” kelimesini itici bulduklarını, sahip oldukları bu “armağan” ı geliştirme şansı bulanların ise şanslı hissettiğini görürüz. Her çocuğun seçme şansı çok olmalı ve farklı alanlarda eğitim alabileceği hem sanatsal, hem akademik,  hem mekanik, hem sosyal kültürel alanlarda eğitim olanakları sunulabilmelidir. Okul öncesi eğitimin küçük yaşlarda başlaması ve bunun sosyal olarak her sosyo-ekonomik düzeydeki aileye sunulan bir hak olması, 0-6 yaş arasındaki çok faza sayıda çocuğa ulaşmayı sağlayarak beyin gelişiminin en hızlı olduğu bu yaş aralığında eğitim için güzel bir başlangıç yapılmasına olanak verecektir.

İlk ve ortaöğretim düzeyinde ise ayrı program çerçevesinde ama karma sınıflarda farklılaştırılmış eğitim modelinin dünyada da büyük ölçüde kabul gören bir yöntem olduğuna dikkat çekilmektedir. Ancak bu konuda taslak olarak sunulmuş olan eğitim modellerinin halen milli eğitim bakanlığınca uygulamaya geçirilmesi yönünde bir çalışma olmadığı görülmektedir.  Üstün zekâlı çocuklara yönelik eğitim veren birkaç kurum dışında, örgün eğitim içerisinde işler bir modele rastlanılmamaktadır.

Ne yazık ki eğitimsel kısıtlılıkların ve bilinçlenmenin az olduğu ülkemizde bu çocuklara verilecek destek anlamında özellikle ailelere ve eğitimcilere önemli sorumluklar düşmektedir.  Çocuğun üstün zekâ ya da yeteneklerinin farkında olan aile, onun için uygun bir eğitim ortamı hazırlamalıdır. Anne babaların yapması gereken en önemli şey bu çocukların, normal çocukların sergilemiş olduğu her davranışı gösterebileceğini asla unutmamaktır. Aileye çok fazla soru sorabilecek olan ve orijinal projeler geliştirebilen bu çocukların fikirleri ve yaratıcılıkları desteklenmelidir. Anne-babaların iyi dinleyiciler olması ve gün boyu araştırıp veriler toplayan çocuklarının fikirlerini dinleme sabrını göstermesi de çocukların bu konuda çözüme ulaşma becerilerinin artmasına yardımcı olur. Hem kendi zihinsel düzeyindeki hem de diğer çocuklarla bir arada olması ise sosyal tecrübesini artıracağı için özellikle önemli bir diğer noktadır.

Okul içerisinde öğretmenlerin bu çocukların farkına vardıklarında aileyi de bilgilendirmeleri, çocuğun orijinal fikir ve yaratıcı alanlarını desteklemeleri, ilgili olduğu alanlarda imkân varsa gelişiminin desteklenmesi önemlidir. Üstün zekâlı ve özel yetenekli çocukların ve diğer çocukların etkin bir öğrenme yaşantısı kazanabilmeleri için belki de en önemli konu, yukarıda bahsettiğimiz çoklu zekâ kuramına dayalı öğretim stratejilerinin uygulanması gerekliliğidir. Böylece her öğrencinin gerçekten ilgi ve becerisinin olduğu alanda gelişmesine fırsat verilmiş olunacaktır.

Geliştirilebilen bir kavram olan zekânın eğitimle daha da ilerletilmesi ve bu çocukların farkına varılarak uygun şekilde yönlendirilebilmesi için milli eğitim, spor, sanat, mekanik ve olası tüm dalların katılımının sağlandığı ve değerleri yitirmeyip kazandığımız, beyin göçünün son bulduğu, akademik ve sosyal programların örgün eğitime dahil edildiği ve okul öncesi eğitime tüm ailelerin ulaşabildiği bir duruma gelebileceğimiz nice güzel günler dileklerimle.

 
23 Şubat 2017 Perşembe 10:23 
Yorum YapYazdır
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
Doç.Dr. Nezir Akyeşilmen
 
Yrd.Doç.Dr. M. Zeki Uyanık
 
Deniz Arslan
 
Neşe Yavuz
 
Ümit Yaşar Işıkhan
 
Erdal Erek
 
Abdulkahar Çaçur
 
Aylin Topaloğlu
 
Kevser Kurudan
 
Elif Yılmaz Pekçalışkan
 
Halisa Toprak
 
Halil Arslan
 
Aslı Şen
 
Dr. Mehmet Ali Noyan
 
Taner Uyanıker
 
M. Temel Koçaklar
 
İrfan Atıcı
 
Uzm.Dr. Bediha Salnur
 
Mekkiye Uludağ
 
Merve Tüzün
 
Mehmet Emin Değer
 
Özkan Pekçalışkan
 
Sevil Petrini
 
Abdulkadir Yıldız
 
Dr. Özlem Önen
 
Muhammet Tunç
 
Yusuf Çağırtekin
 
Sultan Gümüş
 
Adnan Avuka
 
Fulya Aybüke Fişengi
 
Op.Dr. Yusuf Demircan
 
Düzgün Yalçınkaya
 
Dr. Mustafa Torun
 
Çağdaş Cantürk
 
Aysun Arslan Aydin
 
 
Basın İlan Kurumu
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Fenerbahçe
18
10
6
2
36
2
Başakşehir
17
11
3
3
36
3
Galatasaray
17
11
2
4
35
4
Beşiktaş
17
8
6
3
30
5
Kayserispor
17
8
6
3
30
6
Göztepe
18
9
3
6
30
7
Trabzonspor
17
8
5
4
29
8
Sivasspor
17
8
2
7
26
9
Bursaspor
17
7
4
6
25
10
Malatyaspor
18
6
5
7
23
11
Kasımpaşa
18
6
4
8
22
12
Akhisarspor
17
5
4
8
19
13
Aytemiz Alanyaspor
18
5
3
10
18
14
Osmanlıspor
18
5
3
10
18
15
Gençlerbirliği
18
4
5
9
17
16
Antalyaspor
17
4
5
8
17
17
Konyaspor
17
4
3
10
15
18
Karabükspor
18
2
3
13
9
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Tarihte Bugün
1522 - Rodos'un Osmanlı donanmasınca fethi.
1774 - Osmanlı Padişahı III. Mustafa öldü. I. Abdülhamit tahta çıktı.
1793 - Vatana ihanetten suçlu bulunan Fransa kralı XVI. Louis, giyotinle idam edildi.
1899 - Opel ilk otomobilini üretti.
1908 - New York belediyesinin aldığı bir kararla kadınların toplum içinde sigara içmeleri yasaklandı.
1911 - İlk Monte Carlo Rallisi başladı.
1921 - İtalyan Komünist Partisi kuruldu.
1924 - Vladimir İlyiç Lenin öldü.
1925 - Arnavutluk Cumhuriyeti ilan edildi.
1941 - II. Dünya Savaşı: Avustralya ve Birleşik Krallık birlikleri Tobruk-Libya'ya saldırı başlattı.
1942 - II. Dünya Savaşı: Kuzey Afrika cephesinde Rommel'in Sirenayka taarruzu.
1942 - Askerlik süresi üç yıla çıkarıldı.
1943 - Varlık Vergisi ödemesinin son günüydü. Vergisini ödemeyen mükelleflerin ev ve işyerlerindeki malları haczedildi, daha sonra da icra yoluyla satış yöntemiyle vergileri tahsil edildi.
1946 - Türkiye İş ve İşçi Bulma Kurumu kuruldu.
1951 - Kore'den ilk hasta ve yaralı kafilesi, Ankara'ya geldi.
1952 - Milli Savunma Bakanlığı, Kore'de 34 subay, 46 astsubay ve 1252 erin şehit olduğunu açıkladı.
1952 - Eski Ordu milletvekili, mizah dergisi Akbaba'nın sahibi Yusuf Ziya Ortaç Cumhuriyet Halk Partisi'nden istifa etti.
1954 - İlk nükleer denizaltı Nautilus, Connecticut'ta denize indirildi.
1958 - Lefkoşa'da taksim lehine gösteri yapan Kıbrıslı Türk gençlerine İngiliz askerleri müdahale etti; bir genç ağır yaralandı, altı kişi tutuklandı.
1959 - Ulus gazetesi yazı işleri müdürü Ülkü Arman ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu birer yıl hapse mahkum oldu; gazete bir ay süreyle kapatıldı. Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun "Nalıncı Keseri" başlıklı yazısı dava konusu olmuştu.
1961 - Saraçhane Tiyatrosu açıldı. İlk olarak Cevat Fehmi Başkut'un Hacıyatmaz oyunu sahnelendi.
1963 - 21-25 Ocak'da şiddetli soğuklar ülkenin her yanını etkiledi. Elektrikler, sular kesildi, trenler yollarda kaldı; Uludağ'da kar kalınlığı 25 metre.
1967 - Türkiye Milli Talebe Federasyonu'nun beş yöneticisi günü tutuklandı. Sencer Güneşsoy, Baykan Kalaba, Naci Özdemir, Hüsnü Temiz, Kâzım Musa bir gün önce polis tarafından mühürlenen federasyon binasına girmek istemişlerdi.
1967 - Uluslararası Las Vegas Maratonu'nda İsmail Akçay ikinci oldu. İsmail Akçay'ın derecesi 2 saat, 23 dakika, 3 saniyeydi.
1970 - Jumbo-Jet Boeing 747 ticari seferlerine başladı.
1972 - Cidde'ye yaptığı Hac seferinden dönen Marmara adlı THY uçağı 5 kişilik mürettebatıyla düştü. Hostes Hülya Maviler yanarak öldü, diğerleri yaralı olarak kurtarıldı.
1976 - Concorde, Londra-Bahreyn ve Paris-Rio de Janeiro hatlarında ticari uçuşlarına başladı.
1977 - Amerika Birleşik Devletleri başkanı Jimmy Carter, Vietnam savaşı sırasındaki asker kaçaklarının hemen hepsini affetti.
1981 - 444 gündür Tahran'da rehin tutulan Amerikalılar serbest bırakıldı.
1981 - Ankara Cumhuriyet Savcı Yardımcısı Doğan Öz'ü öldürmekten sanık sağ eylemci İbrahim Çiftçi, Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi'nce üçüncü kez ölüm cezasına çarptırıldı.
1983 - Eski İstanbul Belediye Başkanı Ahmet İsvan tahliye edildi. İsvan, Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) davasında yargılanmaktaydı.
1985 - 1983'ten beri süren Yazarlar Sendikası davasında sanıklar beraat etti.
1990 - Adnan Oktar ve müridi oldukları öne sürülen 66 erkek ve 68 kadın gözaltına alındı.
1992 - İstanbul'da evlerde doğal gaz kullanılmaya başladı.
1996 - Özgürlük Ve Dayanışma Partisi kuruldu.
1996 - Filistin'de ilk kez devlet başkanlığı seçimleri yapıldı. Yaser Arafat devlet başkanı seçildi.
1997 - Atatürkçü Düşünce Derneği, Başbakan Necmettin Erbakan hakkında konutta verdiği yemek daveti nedeniyle suç duyurusunda bulundu.
1999 - Amerikan tarihinin en büyük uyuşturucu operasyonu: sahil güvenlik kuvvetlerinin durdurduğu bir gemide 4.300 kg kokain ele geçirildi.
2005 - İzmit İşletmesinin kapatılmasını protesto için fabrikaya kapanan SEKA işçileri, Kurban Bayramı'nı fabrikada geçirdi.
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak06:36
  • Güneş08:18
  • Öğlen13:34
  • İkindi16:12
  • Akşam18:29
  • Yatsı19:59
 
Anket
 
Süper Loto
18.01.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu111720293651
 
On Numara
15.01.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu07091217192123293839444750525456626669707380
 
Şans Topu
17.01.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu091016293406
 
Sayısal Loto
20.01.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu111319253540
 
Arşiv
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık