Cem Yavuz

17. Yüzyıl Islahat Çalışmaları

Cem Yavuz

cemyavuz@ilksesgazetesi.com

17. yüzyılda Islahat çalışmalarına başlayan ilk padişah 1. Ahmet olmuştur. 1. Ahmet ilk iş olarak kardeş katli geleneğine son vermiş bunun yerine en büyük şehzadenin tahta çıktığı ekberiyet sistemini yürürlüğe koymuştur. Ekberiyet Sistemi ilerleyen yıllarda problemlere sebep olmuştur. Tahta çıkamayan şehzadeler sarayda bir nevi hapis hayatı sürmüşlerdir. Bu sebeple valide sultanlar da ilerde yönetimde söz sahibi olmaya başlamıştır. Otorite boşlukları yine ilk kez bu dönemde gözükmüştür.

17. yüzyılda 1. Ahmet ile başlayan Islahat Çalışmaları, 1618 yılında tahta çıkan Genç Osman ile devam etmiştir. Oldukça genç yaşta beş dil öğrenmiş olan Genç Osman önemli yenilikler yapmıştır. Bu yeniliklerden bir tanesi ulema tayinlerini Şeyhül İslam’ın elinden alması olmuştur. Şeyhül İslam’ın elinden alınan bu yetki Padişah hocalarına verilmiştir. Genç Osman yine ilk saray dışınan bir kadınla evlenen Osmanlı padişahı olmuştur. Bu sarayın ve yeniçerilerin tepkisini çeken bir gelişme olmuştur. Hotin Seferi’nden başarısızlıkla dönülmesi ve askerlerin disiplinsiz davranışları, Genç Osman’ın yeniçeri ocağına bakış açısını iyiden iyiye değiştirmiş ve yeni bir birlik düşünmesine sebebiyet vermiştir. Tüm bu olaylar neticesinde Yeniçeriler isyan ederen Genç Osman’ı katletmişlerdir. Bu olay Osmanlı Devleti’ndeki bozulmayı gösteren en önemli örneklerden bir tanesidir.

1623 yılında tahta çıkan 4. Murad, yenilikçi padişahlardan bir diğeridir. 4. Murad’ın en önemli icraatlarından bir tanesi Anadolu’daki eşkıyaların temizlenmesi olmuştur. Bunun haricinde çıkarılan bir fermanla içki yasağı koymuş ve kentteki tüm meyhaneleri kapattırmıştır. 4. Murad ayrıca birçok fitnenin çıkmasına sebep olduğunu düşündüü kahvehaneleri de kapattırmış ve tütün kullanımını da yasaklattırmıştır. 4. Murad devlet içerisindeki bozulmaları da tespit etmiştir ve bu sebeple hiçbir ahlaksızlığa göz açtırmamıştır. Her türlü rüşvet alan ve veren devlet adamlarını idam ettirmiştir.

4. Murad İran seferinden döndükten sonra nikris hastalığından ötürü vefat etmiştir. Henüz 28 yaşında vefat eden 4. Murad birçok ıslahat çalışmasını tamamlayamamıştır.