Uzm. Dr. Mustafa Torun

Akut Tonsillo Farenjit ( Boğaz Ve Bademcik İltihabı)

Uzm. Dr. Mustafa Torun

mtorun3@mynet.com

Yazarın Diğer Yazıları

Gıda Güvenliğinden Ne Anlıyoruz? - 15.07.2018

Gonoreyi (Bel Soğukluğu) Tanıyalım - 08.07.2018

Giyardiyaz Nasıl Bir Enfeksiyondur? - 01.07.2018

İdrar yolu enfeksiyonları (İYE) - 24.06.2018

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklarla Nasıl Baş Ederiz? - 18.06.2018

İdrar Yolları Enfeksiyonlarının Tanısı - 10.06.2018

SİFİLİZ (FRENGİ HASTALIĞI) - 03.06.2018

Ekonominin Çarpık Büyümesinin Enfeksiyon Hastalıklarına Etkisi - 27.05.2018

Seyahat’e Bağlı Gastroenteritler - 20.05.2018

Kist Hidatik veya Kist Hastalığı - 13.05.2018

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (2) Salgınlarda Mevsimlerin Rolü - 06.05.2018

Neden “Kırım Kongo Kanamalı Ateşi” Çok Ciddi Bir Enfeksiyondur? - 1 - 29.04.2018

Doktorların ve Sağlıkçıların Hasta ve Hasta Yakınları ile İlişkisi - 22.04.2018

Ateşle Birlikte Çocuklarda Deri Döküntüsü - 15.04.2018

Brusellozis: Süt Hastalığı veya Malta Humması - 08.04.2018

Doğru Beslenme İle Enfeksiyonları Önleme - 01.04.2018

SAÇ DERİSİNİN MANTAR ENFEKSİYONU (TİNEA CAPİTİS) - 25.03.2018

Tenya veya Şerit Enfeksiyonu - 18.03.2018

Amebiazis ve Amipli Dizanteri - 11.03.2018

Akut Karın Ağrısı Durumunda Ne Yapalım? - 04.03.2018

Askarit veya Yuvarlak Bağırsak Solucanı (ASKARİS) - 25.02.2018

Ağrılı idrar yapmak neden önemli bir sorundur? - 18.02.2018

Erişkin Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir? - 11.02.2018

Sağlığın Toplumsallaşması ve Koruyucu Hekimlik - 04.02.2018

Besin Zehirlenmeleri-2 - 29.01.2018

Besin Zehirlenmeleri - 28.01.2018

Bilimsel Ağırlıklı Makale Yazımı - 21.01.2018

Verem (Tüberküloz) - 14.01.2018

Diyarbakır ilimizdeki HIV-AİDS sorunu - 07.01.2018

ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA YAPILAN HATALAR VE ÇÖZÜMLERİ - 31.12.2017

Ateş Şikayeti İle Başvuran Hastaya Yaklaşım - 24.12.2017

Akut Bronşit - 10.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? - 2 - 04.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? -1 - 03.12.2017

Türkiyede Gazetecilerin Karşılaştığı Enfeksiyonlar - 19.11.2017

Yorgun olmayan kişi var mı? - 12.11.2017

Ağız Hijyeni - 05.11.2017

Topluma El Yıkama Alışkanlığını Nasıl Kazandırabiliriz? - 22.10.2017

Antibiyotik Kullanım İlkelerimiz Neler Olmalıdır? - 15.10.2017

Boğaz Ağrısını Basit Görmeyin - 08.10.2017

Kuduz Şüpheli Isırıklar - 01.10.2017

Uzm. Dr. Mustafa Torun

Mikrobiyoloji Ve Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı

mtorun3@mynet.com

Bazen tıbbi konulara başlık atarken nasıl bir başlık atayım ki, anlatacağım konuyu en iyi temsil etsin diye endişeleniyorum. Amiyane tabirle çok anlaşılsın diye çabalarken bilimsel içeriğinden koparım diye çekiniyorum. Yukarıdaki başlık biraz uzun olsa da herhalde konuyu en iyi temsil eder sanıyorum.

Bugün sizlere çok önemli enfeksiyonlardan biri olan boğaz ve bademciğin ivegen iltihabından yani tıptaki adı ile “Akut Tonsillofarenjit’ten” bahsedeceğim. Boğaz enfeksiyonu deyip ciddiye almaz isek, bu tablonun komplikasyonları (yan etkileri) bizleri sıkıntıya sokabilir. Bu karışık konuyu elverdiği ölçüde yalın anlatmaya çalışacağım. Bakalım ne kadar başarılı olacağız.

Akut Tonsillofarenjit: Boğazın ve bademciklerin mikroorganizmalarla oluşan ivegen enfeksiyonu (iltihabı) dur.

Etkenleri: Soğuk algınlığı ve girip yapan tüm virüslerle, streptokokların bazı cinsleri, korinobakteriler, yersinyalar, anaerobik bakteriler, uçuk ve öpücük hastalığı yapan virüsler akut tonsillofarenjit yapabilir. Ayrıca koksakivirüs, sitomegalovirüs, HIV-1 (AIDS hastalığı etkeni), bel soğukluğu (gonokok), frengi (Treponema pallidum) ile nedeni bilinmeyen bazı hastalıkları (aftöz stomatit, Behçet Hastalığı, Steven Johnson Sendromu…) unutmamak gerekir.

Belirtileri: Eğer streptokoklarla (Genellikle A grubu Beta Hemolitik Streptokok)  olan Tonsillofarenjit ise

*Baş ağrısı,

*Boğaz ağrısı,

*Yutmada zorlanma ve yutma güçlüğü,

*Ateş,

*Ön boyun bölgesinde lenf bezi büyümesi,

*Bademcik ve boğazda belirgin kızarma (hiperemi) ve eksuda (iltihap hücrelerinden oluşan zar) gözlenebilir.

Eğer virüslerle olan bir Tonsillofarenjit ise

*Burun akıntısı,

*Ses kısıklığı,

*Küçük veziküller (içi sıvı dolu kesecikler),

*Ağızda yaralar,

*Konjonktivit (göz iltihabı),

*Öksürük,                                                                                                                                           *İshal,                                                                                                                               *Ağız mukozası yangısı gözlenebilir.

Tanı: İyi bir öykü, fizik muayene ile zaten akut tonsillofarenjit tanısı koymak kolaydır. Ancak burada önemli olan virüslerle mi, bakteriyel mi onun ayrımını yapabilmektir. Çünkü etken virüsler ise antibiyotik vermemek gerekir. Bakteriler içinde en sık görülen A grubu beta hemolitik streptokok olduğundan, belirlemek için boğaz sürüntü örnekleri alınıp ya hızlı antijen testi, ya da kültür yapılır. Kültür biraz daha geç sonuç veren bir işlemdir. Bazı virüsler için kan testleri yapmak gerekebilir

 

Akut Tonsillofarenjitin tedavisi: Virüslere bağlı olanlarda bulgulara yönelik destekleme tedavisi verilir. Bakteriye bağlı olanlarda destekleme tedavisinin yanında uygun antibiyotik de vermek gerekir.

Etken A grubu beta hemolitik streptokok ise genellikle seçeceğimiz tedavi uzun etkili (Benzatin penisilin) penisilin tek doz ya da on günlük ağızdan alınan penisilin kullanmaktır. Penisilin alerjisi varsa eritromisin grubu antibiyotik kullanılmalıdır. Tedavide önemli olan Akut Romatizmal Ateş ve diğer yan etkileri önlemektir. Onun için erişkinlerde tek doz Benzatin Penisilin –G 1.200.000 ünite İM ( intra muskuler-adale içine) yapmak, ya da 4 eşit doza bölünmüş Fenoksi Metil Penisilin(4x250 mg veya 2x500 mg) 10 gün kullanmak gerekir. Çocukları da aynı ilaçları çocuk dozlarında vermek şartı ile tedavi edebiliriz. Difteri, Herpes, HIV v.b. özel mikro organizmalarla olan tonsillofarenjitlerin tedavisi bu hastalıkların özgül tedavisi ile aynıdır.

YORUM VE ÖNERİ: Birçok virüs ve bakteriye bağlı olarak gelişebilen, ayrıca mikrobiyal olmayan bazı hastalıkların seyri sırasında da görülebilen “AKUT TONSİLLOFARENJİT”lerin sık olması, yan etkilerin ciddi sorunlara yol açması nedeni ile bu konuda toplumun bilinçlenmesi görevi özellikle ilk planda biz sağlıkçılara düşmektedir. Her mikroorganizmanın yaptığı tablo farklı olup, çocukluk yaş grubunda daha fazla olmak üzere Akut Tonsillofarenjitlerin yüzde 80’e yakını virüslerle, geri kalanın çoğu bakterilerle (en önemlisi ve ciddi yan etki oluşturan, Akut Romatizmal Ateşe yol açan, halk arasında beta denen A grubu Beta Hemolitik Streptokoklar) olmaktadır. Yüksek ateş, boğaz ve bademciklerde belirgin kızarma, ağrı, ağız ve ciltte kırmızı döküntüler olayın bakteriyel olma ihtimaline işaret eder, bir yandan laboratuar testleri ile bunu teyit ederken bir yandan da yukarıda belirttiğim tedaviyi yapmak gerekir.  İçinde bulunduğumuz antibiyotik farkındalık haftası nedeni ile antibiyotiklerin en çok kullanıldığı sorunlardan olan, eskiden üst solunum yolu enfeksiyonu, halk arasında boğaz enfeksiyonu diye adlandırılan bu grup hastalıklarda gelişigüzel test yapmadan,akılsızca antibiyotik kullanımına dur diyelim.