Uzm. Dr. Mustafa Torun

Amebiazis ve Amipli Dizanteri

Uzm. Dr. Mustafa Torun

mtorun3@mynet.com

Yazarın Diğer Yazıları

Yoksul Çocukların Beslenmesi - 10.11.2018

Lenf Damarlarının İltihabı (Lenfanjitis) - 01.11.2018

Ülkemizde Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir? - 25.10.2018

HPV’ye Karşı Bağışıklama - 18.10.2018

El Yıkama Alışkanlığımız Niçin Yok? - 15.10.2018

Kuduz Şüpheli Hayvan  Isırıkları - 04.10.2018

Grip Salgınları ve Aşılama Tartışmaları? - 27.09.2018

İleride Sorun Olabilecek Enfeksiyonlar  - 20.09.2018

Şarbon Niçin Gündemimizde? - 14.09.2018

Kızıl Niçin Önemli? - 06.09.2018

Kanser Oluşumu ve Enfeksiyon Etkenleri - 30.08.2018

Seyahatler ve Enfeksiyonlar - 26.08.2018

Kancalı Kurtlar - 19.08.2018

Su ile Bağlantılı Enfeksiyonlar (2) - 13.08.2018

Su İle Bağlantılı Enfeksiyonlar - 12.08.2018

İşle İlgili Hastalıklardan Ne Anlıyoruz? - 05.08.2018

Mikrobiyoloji ve enfeksiyon hastalıkları uzmanı - 29.07.2018

Hastane Enfeksiyonlarını Tanıyalım (2) - 23.07.2018

Hastane Enfeksiyonlarını Tanıyalım (1) - 22.07.2018

Gıda Güvenliğinden Ne Anlıyoruz? - 15.07.2018

Gonoreyi (Bel Soğukluğu) Tanıyalım - 08.07.2018

Giyardiyaz Nasıl Bir Enfeksiyondur? - 01.07.2018

İdrar yolu enfeksiyonları (İYE) - 24.06.2018

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklarla Nasıl Baş Ederiz? - 18.06.2018

İdrar Yolları Enfeksiyonlarının Tanısı - 10.06.2018

SİFİLİZ (FRENGİ HASTALIĞI) - 03.06.2018

Ekonominin Çarpık Büyümesinin Enfeksiyon Hastalıklarına Etkisi - 27.05.2018

Seyahat’e Bağlı Gastroenteritler - 20.05.2018

Kist Hidatik veya Kist Hastalığı - 13.05.2018

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (2) Salgınlarda Mevsimlerin Rolü - 06.05.2018

Neden “Kırım Kongo Kanamalı Ateşi” Çok Ciddi Bir Enfeksiyondur? - 1 - 29.04.2018

Doktorların ve Sağlıkçıların Hasta ve Hasta Yakınları ile İlişkisi - 22.04.2018

Ateşle Birlikte Çocuklarda Deri Döküntüsü - 15.04.2018

Brusellozis: Süt Hastalığı veya Malta Humması - 08.04.2018

Doğru Beslenme İle Enfeksiyonları Önleme - 01.04.2018

SAÇ DERİSİNİN MANTAR ENFEKSİYONU (TİNEA CAPİTİS) - 25.03.2018

Tenya veya Şerit Enfeksiyonu - 18.03.2018

Akut Karın Ağrısı Durumunda Ne Yapalım? - 04.03.2018

Askarit veya Yuvarlak Bağırsak Solucanı (ASKARİS) - 25.02.2018

Ağrılı idrar yapmak neden önemli bir sorundur? - 18.02.2018

Erişkin Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir? - 11.02.2018

Sağlığın Toplumsallaşması ve Koruyucu Hekimlik - 04.02.2018

Besin Zehirlenmeleri-2 - 29.01.2018

Besin Zehirlenmeleri - 28.01.2018

Bilimsel Ağırlıklı Makale Yazımı - 21.01.2018

Verem (Tüberküloz) - 14.01.2018

Diyarbakır ilimizdeki HIV-AİDS sorunu - 07.01.2018

ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA YAPILAN HATALAR VE ÇÖZÜMLERİ - 31.12.2017

Ateş Şikayeti İle Başvuran Hastaya Yaklaşım - 24.12.2017

Akut Bronşit - 10.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? - 2 - 04.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? -1 - 03.12.2017

Akut Tonsillo Farenjit ( Boğaz Ve Bademcik İltihabı) - 26.11.2017

Türkiyede Gazetecilerin Karşılaştığı Enfeksiyonlar - 19.11.2017

Yorgun olmayan kişi var mı? - 12.11.2017

Ağız Hijyeni - 05.11.2017

Topluma El Yıkama Alışkanlığını Nasıl Kazandırabiliriz? - 22.10.2017

Antibiyotik Kullanım İlkelerimiz Neler Olmalıdır? - 15.10.2017

Boğaz Ağrısını Basit Görmeyin - 08.10.2017

Kuduz Şüpheli Isırıklar - 01.10.2017

Son zamanlarda teknolojinin gelişmesine paralel olarak binalardaki tuvalet yapımı giderek alaturka tuvalet yerine klozetli alafranga tuvalet’e dönüşmesi elle bulaşı mümkün olduğunca azaltmış olup, paraziter enfeksiyonların sıklığında belirgin bir azalma oluştursa da hala el yıkamanın yetersiz olduğu, giderek su fakiri olma yoluna giren ülkemizde sorun hala önemini korumaktadır. Küresel ısınmanın tartışıldığı bugünlerde ülkemizde gözlenmeyen birçok paraziter enfeksiyonun ilerde büyük sorunlara yol açacağı bilinen gerçeklerdir.

Bugün sizlere anlatacağım konu “Amebiazis” olup” Entamoeba histolytica” veya pratikte Amip dediğimiz tek hücreli parazitle (Protozoon) olan bir yangı hastalığıdır. Dünyada her yıl 50 milyon kişiyi etkileyen ve yaklaşık 100 bin insanın ölümüne yol açan bu hastalık diğer parazitozlarda olduğu gibi yoksul ülkelerin ve insanların sorunudur. Diğer anlattığım parazitlerden farklı olarak çok çeşitli formlarda kendini göstermektedir. Bu karışık konuyu da elden geldiği kadar kısa ve özlü şekilde anlatabilirsek ne mutlu bize!

Amip nasıl bir parazittir?

Tek hücreli, yalancı ayakları ile hareket edebilen, genellikle insanı (Nadiren diğer hayvanları) konakçı seçen ve yine insanı hasta eden tek hücreli bir canlıdır.

Hangi ortamlarda yaşar? Nasıl bulaşır?

Kirli besinler ve sularda uzun süre yaşar. Klor ve sabuna dayanıklıdır. İnsan atıklarıyla kirlenmiş su ve besinlerin ağız yolu ile alınması ile bulaş olur. Ayrıca cinsel yol, tıbbi aletlerle de geçebilir.

Amip’in kaç şekli vardır?

Esas olarak trofozoit (Ana form) ve kist şekli vardır. Bulaşmada esas rolü her türlü ortama dayanıklı kistler oynar.

Hastalık nasıl bulaşır?

Bulaşıcı kistler kirli su ve besinlerle alınır. Ağız yolu ile alınan bu kistler, ince bağırsağa gelip, orada açılarak ana form’a (trofozoit) dönüşür. Buradan çeşitli şekildeki hastalıkları oluşturup (taşıyıcılık, bağırsak iltihabı, dizanteri, karaciğer ve diğer organların iltihabı ve apseleri), daha sonra oluşan bulaşıcı kistler dışkı ile atılırlar.

Amebiazis’in hastalık yapma şekilleri

Taşıyıcı (Amip kistlerini taşırlar, bulgu vermezler, çevreyi kirletip diğer kişilere bulaştırmada esas rolü oynarlar), Amipli Dizanteri veya Amibik Kolit (İveğen olarak kanlı ishal oluşturan tipidir, genelde kalın bağırsağı tutar), Karaciğer ve diğer organların iltihabı ve apsesi şeklinde görülebilirler.

Amebiazisli hastada bulgular:

Tuttuğu yere göre bulgular farklıdır. Kalın bağırsağı tutmuşsa; şişkinlik, sulu ishalden kanlı ve mukuslu ishale kadar değişen tablolar, devamlı tuvalete gitme isteği, bağırsak seslerinde artma, karaciğer tutulumunda sağ üst kadran dediğimiz bölgede ağrı ve ateş gözlenebilir. Bunun yanında genel bulgular olarak halsizlik, yorgunluk, dermansızlık, iştahsızlık ve kilo kayıpları olabilir. Diğer organ tutulumlarında ilgili organa ait bulgular görülebilir.

Tanı Yöntemleri:

En pratik yöntem taze dışkının direkt mikroskopisinde trofozoit ve/veya kist saptanmasıdır. Diğer tanı yöntemleri: seroloji (Kanda antikor aranması), dışkıda antijen aranması, kültür ve moleküler yöntemlerdir.

Amebiazis’in tedavisi:

Elimizde olan ve en çok kullanılan Metronidazol( Flagyl, Nidazol, metrajil) ‘un 500 mg. tabletlerinden erişkinlerde 3x750 mg ağızdan 7-10 gün kullanımıdır. Ayrıca Ornidazol, Tinidazol, Tetrasiklin, Paromomisin, İodokinol, Diloksanid furoat, Dehidroemetin kullanılabilir. Bunların bazıları henüz Türkiye’de yoktur.

Nasıl korunalım?

Burada da karşımıza yine sağlık alt yapısının yetersizliği, kullanma ve içme sularının kirliliği, el yıkama ve tuvalet eğitiminin zamanında verilmemesi, taşıyıcıların tedavi edilmemesi ön plana gelmektedir. Bu sorunların çözülmesi şarttır. Zamanında 224 sayılı koruyucu Hekimlik yasasından yararlanıp yeterli önlemleri alsaydık bu konuda çok mesafe alırdık.

Sonuç ve Yorum:

Amebiazis ölümcül olabilmesi, birçok hastalıkla karışması ve yaygın bir hastalık olması nedeni ile önemli bir halk sağlığı sorunudur. Çağdaş ülkelerde giderek azalan paraziter hastalıkların; Tedavisinden çok çok önemli korunma yöntemlerinin yaşama geçirilmesi disiplinli bir şekilde uygulanmasıdır. Korunmanın da temeli el yıkama alışkanlığının ana okullarında çocuklarımıza kazandırılması, hijyen kurallarına uyulması, ihbarı mecbur hastalık bildirim sisteminin işlerlik kazanılması ve yaygın koruyucu sağlık eğitiminin yaygınlaştırılmasıdır.