Doç.Dr. Erhan Bayram

Çocuklarda Konuşma Geriliği Nedenleri

Doç.Dr. Erhan Bayram

dr.erhanbayram@yahoo.com

İnsanlar arasında iletişim kurmanın en temel yolu konuşmadır. Bebekler doğdukları günden itibaren ağlayarak, yüz ifadeleri ya da bedensel hareketleri ile ebeveyn ve çevresindeki insanlarla sözel olmayan bir iletişim kurarlar. Çocuklar 12 ila 18 aralığında ilk kelimelerini söyleyerek başladıkları dil gelişim yolculuğunda her geçen zaman yeni kelimeler ve sonrasında yeni cümleler kurarak çevresi ile sözel iletişimini artırır ve toplumda bir birey olma yolunda önemli adımlar atarlar. 5 yaşına kadar çocuklarımız anadillerinde yaklaşık olarak 2000 kelimeyi kullanır hale gelmektedirler.
Çocuklar çevresinde olup bitenleri önce taklit ederek sonrasında ise taklit ettikleri durumu benimseyerek yeteneklerini geliştirmektedirler. Bu nedenle çocuklarımız ile bebek taklidi yaparak konuşmak yerine, anadilimizde kurallarına uygun konuşulmalıdır. Her yaşta, çocuklarımız ile karşılıklı sohbet edilmesi onların dil gelişimine katkıda bulunacaktır. Özellikle bir yaş sonrası çocuklarımızın yaşlarına uygun sosyal çevre içinde bulunmasının sağlanması, yaşıtı diğer çocuklar ile iletişiminin artırılması hem dil gelişimini artıracak hem de toplum içindeki yerlerini sağlamlaştıracaktır. Kreş ve anaokulu gibi ortamlar dil gelişimine çok fazla katkı sağlayabilmektedir.
Çocuklarda dil gelişiminde en önemli unsur işitmedir.  Normal koşullarda bebeklerde doğdukları günden itibaren işitme tamdır. Yenidoğan tarama programları ile birlikte bütün çocuklar işitme açısından değerlendirilmektedir. Konuşma geriliği olan bütün çocuklarımızın işitme fonksiyonları tekrar değerlendirilmelidir.
Aynı ev içinde ikinci bir dilin kullanılması ya da kullanılan dilin kurallarına uygun konuşulmaması çocuklarda konuşma gecikmesine neden olabilmektedir. Bunun dışında, zeka gerilikleri, otizm, genetik yatkınlık, epilepsi, beyin hasarları ve çocuğun büyüdüğü ortamda çevrenin yetersiz oluşu konuşma geriliklerinin altında yatan nedenler olabilmektedir. Çocuklarımızın bulunduğu ortamlarda özellikle ilk 3 yaşda televizyon, telefon ve tablet gibi onların beyin gelişimini olumsuz etkileyen cihazların kullanımı da dil gelişim geriliklerine katkıda bulunmaktadır.
Konuşma gerilikleri erkek çocuklarda kızlara oranla daha sık olarak görülmektedir. İlk kelimeler 12-18. aylarda söylenmeye başlanmakta ve 2 yaş sonrası konuşulan kelime sayısı hızla artmaktadır. 2.5 yaşında bir çocuk 300-400 kelime konuşabilmekte ve 2-3 kelimelik cümleler kurabilmektedir. 4 yaşda ise 6-8 kelimelik herkesin anlayabildiği konuşma ortaya çıkmaktadır. Çocuklarımızın yaşlarına uygun konuşma düzeylerinin gerisinde olması durumunda mutlaka çocuk nöroloji ve çocuk psikiyatri hekimlerine başvurmaları gerekmektedir.