Uzm. Dr. Mustafa Torun

Dünyayı Tehdit Edecek En Büyük On Tehlike

Uzm. Dr. Mustafa Torun

mtorun3@mynet.com

Yazarın Diğer Yazıları

Antibiyotik Kullanımında Sorular ve Yanıtlarımız - 19.02.2020

TTB ve İşyeri Hekimliği - 13.02.2020

Hekim Hakları-2 - 07.02.2020

Hekim Hakları-1 - 06.02.2020

Akut Bronşit Nedir? - 31.01.2020

Koronavirüs Tehdidi - 30.01.2020

Oksiyurazis (Kıl Kurdu Parazitozu) Nedir? - 24.01.2020

Güzel İnsanlar Bir Bir Gidiyor - 21.01.2020

Soğuk Algınlığı Nasıl Bir Enfeksiyondur? - 18.01.2020

Grip Salgını ve Çözümlerimiz - 17.01.2020

Oruç İle Yaşam Süresi Bağlantısı - 09.01.2020

Tüberküloz ve Sağlıkta Dönüşüm-2 - 06.01.2020

Tüberküloz ve Sağlıkta Dönüşüm - 04.01.2020

Birinci Basamak Temel Sağlık Hizmetleri Ne Durumda? - 03.01.2020

Sağlık İnsangücü Eğitiminde Planlama Şarttır - 02.01.2020

Sigara ve Grip - 26.12.2019

Meningokok Aşısı - 19.12.2019

Derinin Parzitik Enfeksiyonlarından Uyuz Hakkında Ne Biliyoruz? - 13.12.2019

Hekimlik ve Neoliberalizm - 12.12.2019

1 Aralık Dünya AIDS Günü - 05.12.2019

Kara Cuma Çılgınlığı - 02.12.2019

Yaşlılık ve Enfeksiyonlar 2 - 29.11.2019

Yaşlılık ve Enfeksiyonlar - 28.11.2019

Sağlık ve Eğitim - 27.11.2019

Çağdaş Bilimsel veya Alternatif Tıp mı? - 25.11.2019

Solunum Yolu Enfeksiyonları ve Mikrobiyolojik Testler - 21.11.2019

Enfeksiyonlardan Korunma ve Su 2 - 15.11.2019

Enfeksiyonlardan Korunma ve Su - 14.11.2019

Kızamığı Yeterince Ciddiye Alıyor Muyuz? - 07.11.2019

Sevgili Hocam “Prof.Dr. Nusret Fişek” ile Dertleşme (2) - 05.11.2019

Sevgili Hocam “Prof.Dr. Nusret Fişek” ile Dertleşme - 04.11.2019

Efem Çukuru Altın Madeni ve Çevresel Etkileri - 01.11.2019

Çocuklarda Ateş ve Döküntü - 31.10.2019

Uçuk Virüsleri ve Yaptığı Enfeksiyonlar - 24.10.2019

Sağlık ve Şiddet  - 19.10.2019

Tenyazis Nedir? - 17.10.2019

Ağrılı İdrar Yapmak Ne Gibi Sorunların Belirtisidir? - 10.10.2019

Amebiazis Konusunda Ne Biliyoruz? - 03.10.2019

Ağız Hijyeni - 26.09.2019

Aşılama ve Sorunlar - 19.09.2019

Enfeksiyon Hastalıklarında Önemli Bulgular - 12.09.2019

Kırmızı Solucan(Askarit) - 05.09.2019

Brusellozis (Süt hastalığı veya malta humması) - 29.08.2019

Gıda Güvenliği Konusu - 22.08.2019

Nüfüs Artışı, Çarpık Kentleşme ve Enfeksiyonların Oluşumu - 15.08.2019

Oksiyurazis veya Kıl Kurdu Enfeksiyonu - 08.08.2019

Viral Hepatit-(B) 3 - 03.08.2019

Viral Hepatit-(B) 2 - 02.08.2019

VİRAL HEPATİT-B - 01.08.2019

Siğillerden Kurtulabilir miyim? - 29.07.2019

Tifo - 19.07.2019

Enfeksiyöz İshaller - 11.07.2019

Sünnet, Enfeksiyonlardan Korur mu? - 04.07.2019

Gelecekte  Başımıza  Dert  Açacak  Enfeksiyonlar - 27.06.2019

Mikrobik İshaller - 20.06.2019

Ekonominin Enfeksiyon Hastalıkları İle Bağlantısı - 13.06.2019

Ekonomimiz Nereden Nereye - 07.06.2019

Dış Geziler ve Enfeksiyonlar - 30.05.2019

Kene Isırıkları ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (2) - 24.05.2019

Kene Isırıkları ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi - 23.05.2019

Kuduz Şüpheli Isırıklar - 16.05.2019

Uyuz Nasıl Bir Hastalık? - 09.05.2019

Trikomoniyazis Nasıl Bir Hastalıktır? - 02.05.2019

Tırnak ve Deri Hijyeni - 25.04.2019

Yaşlılık ve Enfeksiyonlar - 18.04.2019

Ağrılı İdrar Yapma Sorunu - 14.04.2019

Antik Çağ’ın En Önemli Sağlık Merkezi “Bergama Asklepion” - 04.04.2019

Suçiçeği Aşısı - 28.03.2019

Sağlığın Tomlumsal Boyutu - 15.03.2019

İnsan Sağlığında Mikrobiyatanın Önemi - 14.03.2019

Aşılama Erişkinlerde de Yaşamsaldır - 08.03.2019

Aşılama Erişkinlerde de Yaşamsaldır - 07.03.2019

Yetişkinlerde aşılama - 28.02.2019

Beslenme ile Bağırsak Sağlığı ve Mikrobiyomla İlgili Ne Biliyoruz? -2 - 22.02.2019

Beslenme ile Bağırsak Sağlığı ve Mikrobiyomla İlgili Ne Biliyoruz?  - 1 - 21.02.2019

Grip İlaçları - 19.02.2019

İşle İlgili Hastalıklardan Nasıl korunacağız? 2 - 15.02.2019

İşle İlgili Hastalıklardan Nasıl korunacağız? 1 - 14.02.2019

Uçuk Virüsleri Neden Önemlidir? - 07.02.2019

Solunum Yolu Enfeksiyonlarında Tanı Amaçlı Mikrobiyolojik Testler - 31.01.2019

Soğuk algınlığını gripten nasıl ayırırız? - 24.01.2019

Fizik Tedavi Nedir? Fizyoterapist Kimdir? - 22.01.2019

Yorgunluk ve Kırgınlık Bıktırdı Beni - 17.01.2019

Öksürük hastalık mıdır? Yoksa hastalık bulgusu mudur? - 10.01.2019

Kağıt paralar enfeksiyonlara yol açar mı? - 03.01.2019

Besin  Zehirlenmelerini Nasıl Önleyebiliriz? - 27.12.2018

Koruyucu kondom (kaput) hakkında ne biliyoruz? - 20.12.2018

Kuduz Şüpheli Isırıklar Karşısında Ne Yapılmalı? - 13.12.2018

Dünya AİDS Günü ve HIV-AİDS sorunu - 2 - 03.12.2018

Dünya AİDS Günü ve HIV-AİDS sorunu - 1 - 01.12.2018

Diş Eti Enfeksiyonu (GİNGİVİTİS) - 22.11.2018

Prof.Dr. Nusret Fişek Hocam ile Dertleşme - 20.11.2018

Yoksul Çocukların Beslenmesi - 10.11.2018

Lenf Damarlarının İltihabı (Lenfanjitis) - 01.11.2018

Ülkemizde Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir? - 25.10.2018

HPV’ye Karşı Bağışıklama - 18.10.2018

El Yıkama Alışkanlığımız Niçin Yok? - 15.10.2018

Kuduz Şüpheli Hayvan  Isırıkları - 04.10.2018

Grip Salgınları ve Aşılama Tartışmaları? - 27.09.2018

İleride Sorun Olabilecek Enfeksiyonlar  - 20.09.2018

Şarbon Niçin Gündemimizde? - 14.09.2018

Kızıl Niçin Önemli? - 06.09.2018

Kanser Oluşumu ve Enfeksiyon Etkenleri - 30.08.2018

Seyahatler ve Enfeksiyonlar - 26.08.2018

Kancalı Kurtlar - 19.08.2018

Su ile Bağlantılı Enfeksiyonlar (2) - 13.08.2018

Su İle Bağlantılı Enfeksiyonlar - 12.08.2018

İşle İlgili Hastalıklardan Ne Anlıyoruz? - 05.08.2018

Mikrobiyoloji ve enfeksiyon hastalıkları uzmanı - 29.07.2018

Hastane Enfeksiyonlarını Tanıyalım (2) - 23.07.2018

Hastane Enfeksiyonlarını Tanıyalım (1) - 22.07.2018

Gıda Güvenliğinden Ne Anlıyoruz? - 15.07.2018

Gonoreyi (Bel Soğukluğu) Tanıyalım - 08.07.2018

Giyardiyaz Nasıl Bir Enfeksiyondur? - 01.07.2018

İdrar yolu enfeksiyonları (İYE) - 24.06.2018

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklarla Nasıl Baş Ederiz? - 18.06.2018

İdrar Yolları Enfeksiyonlarının Tanısı - 10.06.2018

SİFİLİZ (FRENGİ HASTALIĞI) - 03.06.2018

Ekonominin Çarpık Büyümesinin Enfeksiyon Hastalıklarına Etkisi - 27.05.2018

Seyahat’e Bağlı Gastroenteritler - 20.05.2018

Kist Hidatik veya Kist Hastalığı - 13.05.2018

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (2) Salgınlarda Mevsimlerin Rolü - 06.05.2018

Neden “Kırım Kongo Kanamalı Ateşi” Çok Ciddi Bir Enfeksiyondur? - 1 - 29.04.2018

Doktorların ve Sağlıkçıların Hasta ve Hasta Yakınları ile İlişkisi - 22.04.2018

Ateşle Birlikte Çocuklarda Deri Döküntüsü - 15.04.2018

Brusellozis: Süt Hastalığı veya Malta Humması - 08.04.2018

Doğru Beslenme İle Enfeksiyonları Önleme - 01.04.2018

SAÇ DERİSİNİN MANTAR ENFEKSİYONU (TİNEA CAPİTİS) - 25.03.2018

Tenya veya Şerit Enfeksiyonu - 18.03.2018

Amebiazis ve Amipli Dizanteri - 11.03.2018

Akut Karın Ağrısı Durumunda Ne Yapalım? - 04.03.2018

Askarit veya Yuvarlak Bağırsak Solucanı (ASKARİS) - 25.02.2018

Ağrılı idrar yapmak neden önemli bir sorundur? - 18.02.2018

Erişkin Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir? - 11.02.2018

Sağlığın Toplumsallaşması ve Koruyucu Hekimlik - 04.02.2018

Besin Zehirlenmeleri-2 - 29.01.2018

Besin Zehirlenmeleri - 28.01.2018

Bilimsel Ağırlıklı Makale Yazımı - 21.01.2018

Verem (Tüberküloz) - 14.01.2018

Diyarbakır ilimizdeki HIV-AİDS sorunu - 07.01.2018

ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA YAPILAN HATALAR VE ÇÖZÜMLERİ - 31.12.2017

Ateş Şikayeti İle Başvuran Hastaya Yaklaşım - 24.12.2017

Akut Bronşit - 10.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? - 2 - 04.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? -1 - 03.12.2017

Akut Tonsillo Farenjit ( Boğaz Ve Bademcik İltihabı) - 26.11.2017

Türkiyede Gazetecilerin Karşılaştığı Enfeksiyonlar - 19.11.2017

Yorgun olmayan kişi var mı? - 12.11.2017

Ağız Hijyeni - 05.11.2017

Topluma El Yıkama Alışkanlığını Nasıl Kazandırabiliriz? - 22.10.2017

Antibiyotik Kullanım İlkelerimiz Neler Olmalıdır? - 15.10.2017

Boğaz Ağrısını Basit Görmeyin - 08.10.2017

Kuduz Şüpheli Isırıklar - 01.10.2017

Geçenlerde DSÖ (Dünya Sağlık Örgütünün kısaltılmış yazılımı) gezegenimizi tehdit eden aslında belki de ilerde yok edecek 2019’da sağlığı tehdit eden on tehlikeyi kibarca açıkladı. Ülkemizin ve dünyanın sosyoekonomik gündemi ve siyasi tartışmalardan, emperyalizmin göz açtırmaz talanlarından bu açıklama beklide yeterince ilgi çekmedi. Noktası virgülüne dokunmadan mesleki derneğimiz KLİMİK’İN (Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği) aktarımı ile sizlere iletiyorum. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2019 yılında sağlığı olumsuz etkilemesi beklenen 10 tehdidi açıkladı. Listede İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ile ilgili tehditlerin çokluğu dikkat çekiyor. Listeye göre milyarlarca kişi küresel influenza salgını, antibiyotik direnci, ebola ve diğer yüksek riskli patojenler, aşı karşıtlığı, Dang ateşi ve HIV gibi infeksiyon hastalıklarına dayalı bazı zorluklarla yüzleşecek.
DSÖ’ ye göre 2019 yılında sağlık açısından tehdit oluşturacak durumlar şu şekilde sıralanıyor:

Hava Kirliliği ve İklim Değişikliği: DSÖ kirli havayı sağlık için en büyük tehditlerin başında görüyor. Dünyada her 10 kişiden 9’u kirli hava soluyor. Hava kirliliğinin neden olduğu çeşitli hastalıklardan her yıl 7 milyon kişi beklenenden önce hayatını kaybediyor.
Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar: (Diyabet, kanser, kalp hastalıkları vb.): Bu hastalıklar tüm ölümlerin yüzde 70’inden (41 milyon/yıl) sorumlu. Ölümlerin 15 milyonu 30-69 yaş arasında görülen erken ölümler.
İnfluenza (Grip) Pandemisi: Dünyanın büyük bir grip salgınıyla karşılaşacağı kesin. Bilinmeyen bunun ne zaman olacağı. Dünyanın ölümcül sonuçları olacak böyle bir salgına sürekli hazırlıklı olması gerekiyor. Bu hazırlıkların başarısını belirleyen, sağlık sistemi zayıf ülkelerin hazırlıklı olma düzeyi olacak. DSÖ halen 114 ülkede 153 kurum aracılığıyla olası pandemik suşları (Tüm dünyadaki grip virüsü tipleri) küresel sürveyans (verilerin işlenmesi) ve yanıt sistemi içinde takip ediyor.
Sağlıklı ve Kaliteli Yaşam Koşullarından Mahrum Kalmak: Dünya nüfusunun yüzde 22’si (1,6 milyar insan) uzun süren krizler (savaş, çatışmalar, kıtlık, kuraklık vb.) ve yetersiz sağlık hizmetleri nedeniyle en temel sağlık bakımından uzak yaşıyor.
Antibiyotik Direnci: Antimikrobiyal direnç nedeniyle önceden kolayca tedavi edilebilen pnömoni, tüberküloz, gonore, tifo gibi infeksiyonlar tedavi edilemez hale geldiği gibi, infeksiyon riski nedeniyle büyük ameliyatlar, kanser tedavileri ve organ nakli gibi tıbbi girişimler de yapılamaz hale geliyor.
Ebola Ve Diğer Yüksek Riskli Patojenlert: Halk sağlığı tehdidi oluşturan ve etkili tedavisi veya aşısı olmayan hastalıkların (Ebola, Zika, kanamalı ateş hastalıkları, MERS-CoV henüz bilinmeyen yeni infeksiyonlar) yapabileceği salgınlara karşı hazırlıklı olmak DSÖ’nün öncelikleri arasında yer alıyor. 2018 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde 1 milyondan fazla kişiyi etkileyen iki ayrı ebola salgını görüldü.
Yetersiz Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri: Dünya üzerinde çok sayıda ülkede birinci basamak sağlık hizmetleri ciddi zaaflar içeriyor. Ekim 2018’de DSÖ Kazakistan’ın Astana kentinde toplanarak 1979’da yine Kazakistan’ın Alma-Ata’daki toplantısında belirlediği “Herkes İçin Sağlık” hedefini güncelledi.
Aşı Karşıtlığı: Aşılar her yıl 2-3 milyon kişiyi ölümden korumaktadır. Eğer aşı kapsayıcılığı daha da geliştirilebilse bu sayışa 1,5 milyon kişi daha eklenebilir. Ancak aşılara karşı olumsuz yaklaşımların etkisiyle önemli bulaşıcı hastalıkların kontrolden çıkma riski söz konusu. Kızamık olgularının sayısında dünya genelinde yüzde 30 artış yaşanması bu riskin ciddiyeti konusunda uyarıcı kabul edilmeli.
Dang Ateşi: Sivrisinek ile bulaşan ve gribe benzer şikâyetlerle seyreden ancak ağır seyrettiği durumlarda yüzde 20 olasılıkla ölümle sonuçlanan bir hastalık olan Dang Ateşi on yıllardır bilinen bir infeksiyon olmasına rağmen halen kontrol altına alınamamıştır. Dünya nüfusunun yüzde 40’ı Dang riski olan bölgelerde yaşamaktadır. Hastalık taşıyıcı sivrisineklerin yaşam alanlarının genişlemesi ve aktif oldukları sezonun uzaması nedeniyle hastalık tehditi artmaktadır.
HIV: HIV kontrol ve tedavisinde elde edilen başarılara rağmen her yıl 1 milyon kişi HIV/AIDS nedeniyle yaşamını kaybetmektedir. İnfeksiyondan en çok etkilenen grup özellikle Afrika’da 15-24 yaş arasındaki çocuk ve genç kadınlardır. Sahra altı Afrika ülkelerinde nüfusun sadece %10’unu oluşturan bu grup HIV infekte kişilerin yüzde 25’ini oluşturmaktadır
Yorum ve Önerilerimiz: Şunu kafamıza yerleştirelim ki; dünyada sadece biz yokuz. Sayamayacağımız kadar canlı tür olduğunu bilip buna göre davranmaz ve DSÖ’nün yukarıda belirttiği sorunlara önem vermez isek, gerçekten durum son derece ciddi görünmektedir. Zamanımız giderek azalıyor. El birliği ile küresel anamalcı sistemin dayatmalarına dur diyemeyip tahribatlara seyirci kalırsak bu tehditlerin sayısının onu geçeceğini bilmemiz kehanet değildir. Hastalıklardan korunma yollarını bilip çevremizi uyarmak, bilinçlendirmek “Küresel Kapitalizme elele dur demek” öncelikle hepimizin görevi olmalıdır.