Uzm. Dr. Mustafa Torun

Erişkin Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir?

Uzm. Dr. Mustafa Torun

mtorun3@mynet.com

Yazarın Diğer Yazıları

Kuduz Şüpheli Isırıklar Karşısında Ne Yapılmalı? - 13.12.2018

Dünya AİDS Günü ve HIV-AİDS sorunu - 2 - 03.12.2018

Dünya AİDS Günü ve HIV-AİDS sorunu - 1 - 01.12.2018

Diş Eti Enfeksiyonu (GİNGİVİTİS) - 22.11.2018

Prof.Dr. Nusret Fişek Hocam ile Dertleşme - 20.11.2018

Yoksul Çocukların Beslenmesi - 10.11.2018

Lenf Damarlarının İltihabı (Lenfanjitis) - 01.11.2018

Ülkemizde Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir? - 25.10.2018

HPV’ye Karşı Bağışıklama - 18.10.2018

El Yıkama Alışkanlığımız Niçin Yok? - 15.10.2018

Kuduz Şüpheli Hayvan  Isırıkları - 04.10.2018

Grip Salgınları ve Aşılama Tartışmaları? - 27.09.2018

İleride Sorun Olabilecek Enfeksiyonlar  - 20.09.2018

Şarbon Niçin Gündemimizde? - 14.09.2018

Kızıl Niçin Önemli? - 06.09.2018

Kanser Oluşumu ve Enfeksiyon Etkenleri - 30.08.2018

Seyahatler ve Enfeksiyonlar - 26.08.2018

Kancalı Kurtlar - 19.08.2018

Su ile Bağlantılı Enfeksiyonlar (2) - 13.08.2018

Su İle Bağlantılı Enfeksiyonlar - 12.08.2018

İşle İlgili Hastalıklardan Ne Anlıyoruz? - 05.08.2018

Mikrobiyoloji ve enfeksiyon hastalıkları uzmanı - 29.07.2018

Hastane Enfeksiyonlarını Tanıyalım (2) - 23.07.2018

Hastane Enfeksiyonlarını Tanıyalım (1) - 22.07.2018

Gıda Güvenliğinden Ne Anlıyoruz? - 15.07.2018

Gonoreyi (Bel Soğukluğu) Tanıyalım - 08.07.2018

Giyardiyaz Nasıl Bir Enfeksiyondur? - 01.07.2018

İdrar yolu enfeksiyonları (İYE) - 24.06.2018

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklarla Nasıl Baş Ederiz? - 18.06.2018

İdrar Yolları Enfeksiyonlarının Tanısı - 10.06.2018

SİFİLİZ (FRENGİ HASTALIĞI) - 03.06.2018

Ekonominin Çarpık Büyümesinin Enfeksiyon Hastalıklarına Etkisi - 27.05.2018

Seyahat’e Bağlı Gastroenteritler - 20.05.2018

Kist Hidatik veya Kist Hastalığı - 13.05.2018

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (2) Salgınlarda Mevsimlerin Rolü - 06.05.2018

Neden “Kırım Kongo Kanamalı Ateşi” Çok Ciddi Bir Enfeksiyondur? - 1 - 29.04.2018

Doktorların ve Sağlıkçıların Hasta ve Hasta Yakınları ile İlişkisi - 22.04.2018

Ateşle Birlikte Çocuklarda Deri Döküntüsü - 15.04.2018

Brusellozis: Süt Hastalığı veya Malta Humması - 08.04.2018

Doğru Beslenme İle Enfeksiyonları Önleme - 01.04.2018

SAÇ DERİSİNİN MANTAR ENFEKSİYONU (TİNEA CAPİTİS) - 25.03.2018

Tenya veya Şerit Enfeksiyonu - 18.03.2018

Amebiazis ve Amipli Dizanteri - 11.03.2018

Akut Karın Ağrısı Durumunda Ne Yapalım? - 04.03.2018

Askarit veya Yuvarlak Bağırsak Solucanı (ASKARİS) - 25.02.2018

Ağrılı idrar yapmak neden önemli bir sorundur? - 18.02.2018

Sağlığın Toplumsallaşması ve Koruyucu Hekimlik - 04.02.2018

Besin Zehirlenmeleri-2 - 29.01.2018

Besin Zehirlenmeleri - 28.01.2018

Bilimsel Ağırlıklı Makale Yazımı - 21.01.2018

Verem (Tüberküloz) - 14.01.2018

Diyarbakır ilimizdeki HIV-AİDS sorunu - 07.01.2018

ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA YAPILAN HATALAR VE ÇÖZÜMLERİ - 31.12.2017

Ateş Şikayeti İle Başvuran Hastaya Yaklaşım - 24.12.2017

Akut Bronşit - 10.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? - 2 - 04.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? -1 - 03.12.2017

Akut Tonsillo Farenjit ( Boğaz Ve Bademcik İltihabı) - 26.11.2017

Türkiyede Gazetecilerin Karşılaştığı Enfeksiyonlar - 19.11.2017

Yorgun olmayan kişi var mı? - 12.11.2017

Ağız Hijyeni - 05.11.2017

Topluma El Yıkama Alışkanlığını Nasıl Kazandırabiliriz? - 22.10.2017

Antibiyotik Kullanım İlkelerimiz Neler Olmalıdır? - 15.10.2017

Boğaz Ağrısını Basit Görmeyin - 08.10.2017

Kuduz Şüpheli Isırıklar - 01.10.2017

Koruyucu Hekimliğin en önemli konularından biri aşılar olup her ne kadar tedavi hekimliğini cazip şekle koyarak ülkemizin var olan sağlık kaynaklarını daha da azaltarak dibe vurmasını beklemek ne kadar doğru onu siz karar verin. En basitinden ülke çapında yaygınlaştırılan ve şu anda çocukluk yaş grubundan itibaren programa konmuş Hepatit-b aşısı sayesinde milyonlarca insanımızın gizli sarılık olarak da adlandırılan bu hastalığın süreğen yani ‘kronik viral hepatit-b formundan kurtulması ile hem parasal hem de iş güç zaman ve can kaybının önüne geçilmiş bulunmaktayız.

Daha önceki erişkin aşılama ile ilgili yazımda bu konuya biraz değinmiştim. Ama konuyu biraz açma ihtiyacı duyarak bazı temel noktaları vurgulayıp, tekrarlamakta yarar olduğu düşüncesindeyim.

Bağışıklamayı kaça ayırıyoruz?

Temel olarak ikiye ayrılır. Etkin(Aktif) ve Edilgen(Pasif) bağışıklıktır.

Aktif bağışıklamada amacımız ne olmalıdır?

Amaç birincil (primer) bağışıklamanın sağlanmasıdır. Enfeksiyon etkeni ile ikinci defa karşılaşmada, ikincil (sekonder) bağışıklığın oluşumudur. Tüm bunlarda asıl amacımız yaşam boyu bağışıklıktır.

Erişkin aşılar nasıl uygulanır?

Genellikle kas içine veya deri altına uygulanır. Kas içine uygulamada kol adalesi (deltoit) seçilir. Kalça adalesine uygulama olmamalıdır.

Aynı anda birden fazla aşı yapmak zorunda kalırsak ne yapmalıyız?

Böyle bir durumda kişinin sağlık durumu göz önüne alınarak başka sorun yoksa farklı bölgelerden aşı yapılabilir.

Aşı programını unutup, doz atlarsak ne yapmalıyız?

Tekrar başa dönmeye gerek yok, nerede kalmışsak oradan devam etmek gerekir. Bazı tip aşılarda ara çok açılmışsa ilgili uzmanına danışılıp, ona göre aşı programına devam edilmelidir.

Canlı aşılar aynı gün yapılabilir mi?

Yapılabilir, sakıncası yoktur. Yapılamama durumunda iki aşı arasında bir aylık süre olmalıdır.

Canlı aşılarla damardan yapılan bağışıklık serumları (immunglobülinler) birlikte kullanılabilir mi?

Kullanılamaz, immunglobulinler aşının oluşturacağı bağışıklık yanıtını baskılarlar.

Sağlık çalışanlarına uygulanması gereken aşılar nelerdir?

Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak, Çocuk Felci, Difteri, Boğmaca, Tetanoz, Hepatit- B ve Grip aşılarıdır. Özellikle gebelerle teması olan sağlık çalışanlarının Suçiçeğine karşı da aşılanması gerekir.

Aşıların yan etkileri nelerdir? Bu etkilerin nedeni nelerdir?

Genellikle aşı yapılan yerde ateş, ağrı, kızarıklık, şişlik gözlenebilir. Bu etkiler ilgili aşının bağışıklama yeteneğine ve içindeki antibiyotiklere, koruyucu maddelere ve hayvansal proteinlere bağlı olabilir.

Aşıların ciddi yan etkileri nelerdir?

Anafilâksi dediğimiz aşırı duyarlılık tepkimesi ve sinir sistemine bağlı yan etkileridir.

Erişkin aşılamada yanlış bilinen konular nelerdir?

1)Hafif seyirli seyreden tüm enfeksiyonlarda (ateşli veya ateşsiz) aşı yapılmaz diye bilinen durum yanlıştır. Bununla ilgili elimizde yapıldığında yan etki olur diye bir veri yoktur. Aşı yapılabilir.

2)Bakteriyel enfeksiyon mevcut ve hasta antibiyotik alıyorsa, aşı yapılmaz diye bilinen söylem yanlıştır. Hasta ağır ve ciddi bakteriyel enfeksiyonu yoksa yani basit bir bakteriyel enfeksiyonu var ve antibiyotik alıyorsa erişkin aşılamada sorun yoktur ve bilinen bir yan etki de şimdiye kadar belirtilmemiştir.

3)Daha önce yapılan her hangi bir aşıda yerel ağrı, kızarıklık, şişlik ve ateş çıkmışsa, yeniden yapılacak bir aşılamada da aynı yan etkiler çıkar diye bir söylem yanlıştır. Aşı yapılabilir.

4)afif alerji öyküsü varsa aşı yapılabilir. Ciddi alerji öyküsü olan durumlarda (anafilaksi) aşı yapılmaması uygundur.

5)Yakın çevresi, ailesi ve arkadaşlarında yaptırdıkları aşıya bağlı yan etki çıkmışsa, bu kişide de aynı yan etkiler çıkacak diye bir ifade yanlıştır. Aşı yaptırmasında sakınca yoktur.

6)Yazılı ve görsel basında aşılarla ilgili söylemlere bakarak aşı yaptırmamak yanlıştır. Gerektiğinde ilgili uzman doktoruna danışmak en doğrusudur.

Erişkin aşılamada görülebilen yan etkiler nelerdir?

Çok seyrek olmakla beraber boğmaca, kızamık, kızamıkçık, kabakulak aşılarında ansefalit dediğimiz beyin iltihabı, kızamık aşısında kan pulcuklarındaki azalmaya bağlı cilt kanamaları (Trombositopenik purpura), çocuk felci aşısında polio (çocuk felci), kızamıkçık aşısında süregen eklem iltihabı (kronik artrit), tetanoz aşısında sinir iltihabı (brakial nörit) gözlenebilir.

YORUM VE ÖNERİLER:

Koruyucu hekimliğin önemli bir öğesi olan erişkin aşılama son zamanlarda giderek önem kazanmış ve bu konudaki araştırmalar yoğunlaşmıştır. Özellikle erişkinlere 10 senede bir difteri ve tetanoz aşıları mutlaka yapılmalıdır. Bunun yanında kirli yaralanmalar veya ısırıklar sonrası da tetanoz ve kuduz profilaksileri uygun şekilde yapılmalıdır. 1960’larda çıkarılan 224 sayılı sağlıkta sosyalizasyon yasası günümüz koşullarına göre güncelleştirilip, koruyucu hekimlikle mesafe almamız ortak hedefimiz olmalıdır. Bana göre tüm aşılamalar devlet kontrolünde, zorunlu ve ücretsiz olmalıdır