Uzm. Dr. Mustafa Torun

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? - 2

Uzm. Dr. Mustafa Torun

mtorun3@mynet.com

Yazarın Diğer Yazıları

Kuduz Şüpheli Isırıklar Karşısında Ne Yapılmalı? - 13.12.2018

Dünya AİDS Günü ve HIV-AİDS sorunu - 2 - 03.12.2018

Dünya AİDS Günü ve HIV-AİDS sorunu - 1 - 01.12.2018

Diş Eti Enfeksiyonu (GİNGİVİTİS) - 22.11.2018

Prof.Dr. Nusret Fişek Hocam ile Dertleşme - 20.11.2018

Yoksul Çocukların Beslenmesi - 10.11.2018

Lenf Damarlarının İltihabı (Lenfanjitis) - 01.11.2018

Ülkemizde Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir? - 25.10.2018

HPV’ye Karşı Bağışıklama - 18.10.2018

El Yıkama Alışkanlığımız Niçin Yok? - 15.10.2018

Kuduz Şüpheli Hayvan  Isırıkları - 04.10.2018

Grip Salgınları ve Aşılama Tartışmaları? - 27.09.2018

İleride Sorun Olabilecek Enfeksiyonlar  - 20.09.2018

Şarbon Niçin Gündemimizde? - 14.09.2018

Kızıl Niçin Önemli? - 06.09.2018

Kanser Oluşumu ve Enfeksiyon Etkenleri - 30.08.2018

Seyahatler ve Enfeksiyonlar - 26.08.2018

Kancalı Kurtlar - 19.08.2018

Su ile Bağlantılı Enfeksiyonlar (2) - 13.08.2018

Su İle Bağlantılı Enfeksiyonlar - 12.08.2018

İşle İlgili Hastalıklardan Ne Anlıyoruz? - 05.08.2018

Mikrobiyoloji ve enfeksiyon hastalıkları uzmanı - 29.07.2018

Hastane Enfeksiyonlarını Tanıyalım (2) - 23.07.2018

Hastane Enfeksiyonlarını Tanıyalım (1) - 22.07.2018

Gıda Güvenliğinden Ne Anlıyoruz? - 15.07.2018

Gonoreyi (Bel Soğukluğu) Tanıyalım - 08.07.2018

Giyardiyaz Nasıl Bir Enfeksiyondur? - 01.07.2018

İdrar yolu enfeksiyonları (İYE) - 24.06.2018

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklarla Nasıl Baş Ederiz? - 18.06.2018

İdrar Yolları Enfeksiyonlarının Tanısı - 10.06.2018

SİFİLİZ (FRENGİ HASTALIĞI) - 03.06.2018

Ekonominin Çarpık Büyümesinin Enfeksiyon Hastalıklarına Etkisi - 27.05.2018

Seyahat’e Bağlı Gastroenteritler - 20.05.2018

Kist Hidatik veya Kist Hastalığı - 13.05.2018

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (2) Salgınlarda Mevsimlerin Rolü - 06.05.2018

Neden “Kırım Kongo Kanamalı Ateşi” Çok Ciddi Bir Enfeksiyondur? - 1 - 29.04.2018

Doktorların ve Sağlıkçıların Hasta ve Hasta Yakınları ile İlişkisi - 22.04.2018

Ateşle Birlikte Çocuklarda Deri Döküntüsü - 15.04.2018

Brusellozis: Süt Hastalığı veya Malta Humması - 08.04.2018

Doğru Beslenme İle Enfeksiyonları Önleme - 01.04.2018

SAÇ DERİSİNİN MANTAR ENFEKSİYONU (TİNEA CAPİTİS) - 25.03.2018

Tenya veya Şerit Enfeksiyonu - 18.03.2018

Amebiazis ve Amipli Dizanteri - 11.03.2018

Akut Karın Ağrısı Durumunda Ne Yapalım? - 04.03.2018

Askarit veya Yuvarlak Bağırsak Solucanı (ASKARİS) - 25.02.2018

Ağrılı idrar yapmak neden önemli bir sorundur? - 18.02.2018

Erişkin Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir? - 11.02.2018

Sağlığın Toplumsallaşması ve Koruyucu Hekimlik - 04.02.2018

Besin Zehirlenmeleri-2 - 29.01.2018

Besin Zehirlenmeleri - 28.01.2018

Bilimsel Ağırlıklı Makale Yazımı - 21.01.2018

Verem (Tüberküloz) - 14.01.2018

Diyarbakır ilimizdeki HIV-AİDS sorunu - 07.01.2018

ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA YAPILAN HATALAR VE ÇÖZÜMLERİ - 31.12.2017

Ateş Şikayeti İle Başvuran Hastaya Yaklaşım - 24.12.2017

Akut Bronşit - 10.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? -1 - 03.12.2017

Akut Tonsillo Farenjit ( Boğaz Ve Bademcik İltihabı) - 26.11.2017

Türkiyede Gazetecilerin Karşılaştığı Enfeksiyonlar - 19.11.2017

Yorgun olmayan kişi var mı? - 12.11.2017

Ağız Hijyeni - 05.11.2017

Topluma El Yıkama Alışkanlığını Nasıl Kazandırabiliriz? - 22.10.2017

Antibiyotik Kullanım İlkelerimiz Neler Olmalıdır? - 15.10.2017

Boğaz Ağrısını Basit Görmeyin - 08.10.2017

Kuduz Şüpheli Isırıklar - 01.10.2017

Küresel Ölçekte Önemini Koruyan Konular

AIDS küresel ölçekte bir sağlık sorunu önceliği olmaya devam etmektedir. Bölgeler ve ülkeler arasında ve ülkelerin kendi içlerinde, coğrafi farklılıklar gözlenmektedir. Salgın, son yıllarda bazı değişimler göstermiştir. Örneğin; Doğu Avrupa ve Asya’da daha önce özellikle damar içi madde kullanımı ile ilgili görünen HIV enfeksiyonu artık daha fazla oranda cinsel yolla bulaşmaktadır. Bu gibi ülkelerde HIV enfeksiyonunda artış vardır. Ancak dünyanın diğer bölgelerinde HIV enfeksiyonunu önleme çalışmalarında başarı kaydedildiğine dair kanıtlar vardır. Yıllık olarak yeni HIV enfeksiyonlarında küresel ölçekte azalma gözlenmektedir. Özellikle genç nüfus arasındaki sıklığının, birçok ülkede azaldığı bildirilmektedir. Küresel olarak, anneden bebeğe bulaşın önlenmesine yönelik hizmetlerin yüzde 45 oranında arttığı ve buna bağlı olarak çocuklar arasındaki yeni HIV enfeksiyonlarında azalma olduğu bildirilmektedir.

Tedaviye erişimde yaşanan olumlu gelişmeler de etkisini göstermiştir. Tedaviye erişim oranı 2008 yılında tüm dünyada yüzde 42 oranında artmıştır. Özellikle Doğu ve Güney Afrika’da tedaviye erişim oranlarında ilerleme kaydedilmiştir. Dünya genelinde seks çalışanları arasındaki sıklığının yüksek olduğu uzun zamandır bilinmesine karşın, eşcinsel erkekler ve damar içi madde kullananlar ile ilgili özellikle sahra altı Afrika’da ve Asya’nın bazı bölgelerinde çok kısıtlı veri bulunmaktadır. Son yıllarda ise bu gruplar arasında enfeksiyon oranında artış olduğu hemen hemen tüm bölgelerde bildirilmektedir. Bu nedenle, bu gruplara yönelik programları AIDS mücadelesinde yeri çok önemlidir. Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı (UNAIDS), 2009-2011 arasındaki çalışmalar için 9 öncelik alanı belirlemiştir. Bunlar;

•HIV’in cinsel yolla bulaşmasını azaltmak,

•Anne ölümlerini ve bebeklerin enfekte olmalarını engellemek

•HIV ile yaşayanların tedavi almalarını garantilemek,

•HIV ile yaşayanların tüberküloz kaynaklı ölümlerini engellemek,

•Damar içi ilaç bağımlılarının enfekte olmalarını engellemek,

•AIDS ile mücadelenin önünü tıkayan cezalandırıcı yasaları, politikaları, uygulamaları, damgalama ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak

•Kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddete son vermek,

•Genç insanları, kendilerini HIV’den koruyacakları şekilde güçlendirmek,

HIV ile yaşayanlara sosyal koruma sağlamaktır.

TANI

HIV/AIDS Tanısında kullanılan testler şunlardır;

-HIV/AIDS Testleri (tükürükte veya kanda uygulanabilen hızlı kart testler ve sadece kanda uygulanabilen HIV ELISA testleri)

-Doğrulama Testleri (Western Blootting, HIV-RNA )

P24 Antijeni (kanda uygulanır, bazen erken tanı gerektiren durumlarda-kullanılır)

HIV enfeksiyonu ve AIDS hastalığı tedavisi esnasında kullanılan laboratuar-testleri ise;

CD4 T lenfosit sayısı

HIV-RNA düzeyi

TEDAVİ

HIV virüsüne karşı yüksek etkinlikli antiretroviral tedavi kullanılır. Amaç virüs çoğalmasını önlemek, viral yükü azaltmak ve sağ kalım süresini uzatmaktır. Mevcut ilaçlar virüsü tam olarak yok edememektedir. Pahalı olması ve uzun süre kullanımda yan etkilerinin ortaya çıkması dezavantajıdır.

KORUNMA

Prezervatif (kondom, kılıf) kullanarak HIV virüsünden korunma olanağı vardır. HIV virüsü taşımayan kişi ile karşılıklı sadakate dayalı ilişki de HIV virüsünden bireyleri koruyabilir. HIV günlük yaşamda, aynı odada bulunma, aynı okulda okuma, aynı havayı soluma ile bulaşmaz. Tükürük, gözyaşı, ter, aksırık öksürük, idrar, dışkı, el sıkışma, deriye dokunma, okşama, kucaklaşma, öpüşme ile bulaşmaz. Yiyecekler, içecekler, çatal, kaşık, bardak, tabak telefon, tuvalet, duş, yüzme havuzu, deniz, sauna, hamam kullanımı ile de bulaş olmaz. Ayrıca, sivrisinek ve diğer böceklerin sokması, kedi, köpek ve diğer hayvanlarla yaşamakla da bulaşmaz.

SONUÇ VE YORUM

Ülkemizde sayı azalacağı yere artmakta, özellikle erkek erkeğe ilişkiden kaynaklanan olgu sayıları çoğalmaktadır. Özellikle Suriyeli göçmen konusu bunda önemli rol oynamaktadır. Çoğu sağlık problemlerimizin çözümünde olduğu gibi, “devlet ve sivil toplum kuruluşları el ele vererek, bu sağlık sorunun üzerine eğitimle gidilmesi” bizlere önemli bir mesafe aldıracağına inancım tamdır. Başlangıçtan bugüne bu enfeksiyondan korunmada maalesef çabalar azalmasına rağmen tedavide problemler giderilmiştir. İlaç geri ödemesinde sorunlar neredeyse yok gibidir. Korunmada örgün eğitimden başlayarak toplumun bilinçlendirilmesi amacı ile eylem planları yapılmalıdır. Korunma olanaklarının kolaylaştırılması, tanı imkânlarının yaygınlaştırılması kısaca ulusal ölçekte bir eylem planı hazırlanması gerekir.

Koruyucu sağlık hizmetlerini kapsayan Temel Sağlık Hizmetleri bize yol gösterecektir. Yolumuz uzun ve pek çok engellerle doludur. Ancak soruna sahip çıkılırsa, toplum hastalık ve korunma yolları hususunda düzenli eğitimlerle bilgilendirilirse, çözüme ulaşılması zor olmayacaktır. Bunun için sağlık otoriteleri, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının toplum genelinde hastalıkla ilgili farkındalık oluşturması son derece önemli ve gereklidir. Şunu özellikle vurgulamak gerekir ki hastaların soyutlanması, damgalanması affedilemez bir hatadır. Kamu ve üniversite hastaneleri ile Aile sağlığı merkezleri testi ücretsiz yapmasına rağmen özel sağlık merkezleri ve hastanelerinin de ücretsiz HIV/AIDS testi yapması şarttır.