Aslı Şen

İstismarın Belirtileri

Aslı Şen

aslisen@aslisen.com.tr

Cinsel istismara maruz kalan çocuklar her zaman psikiyatrik bir muayene gerektirecek belirtiler göstermeyebilirler. Öncelikle bunu belirtmek isterim. Eğer şüphe duyduğunuz bir durum varsa çocukta olumsuz bir belirti görülmüyor diye düşünmeyin. Özellikle etrafınızdaki çocuklar için gözlemlerinizde bu geçerli. Kimi çocuklarda istismarın türüne, kişiye, çocuğun yaşı gibi etkenlere bağlı olarak olayın hemen ertesinde çok göze çarpan bir psikiyatrik belirti görülmeyebilir. Birçok çocukta bu belirtiler aylar sonra görülmeye başlar.

En göze çarpan belirtilerden bir tanesi çocukların çizdiği resimlerde kendini gösterir. Çocuk cinsellikle ya da genital bölgeyle ilgili ayrıntılı bir resim çizmiş olabilir. Çocuğun gelişim yaşına rağmen bilemeyeceği kadar cinsellikle ya da cinsel bölgelerle ilgili ayrıntılı resimler çizmesi çok belirgin bir gösterge. Aynı şekilde bu tür ayrıntılı durumlar anlatması da çok net bir gösterge. Benzer şekilde oyunlarda da cinsel içerikli öğeleri yaşından beklenmeyecek derecede detaylı ya da sık kullanma da görülebilir. Bu tür belirtiler hemen dikkatimizi çeker. Özellikle çevremizdeki çocuklarla ilgili bir uzman olarak ailesinin gözünden kaçan detayları yakalayabiliriz ya da çocuk ailesine anlatamadığını bize anlatabilir. Bu tür vakaların genelde çocuğun tanıdığı kişiler tarafından yapıldığını unutmamak gerek. Çocuk ailesine anlatmak yerine bir uzmana anlatabilir. Bazen aileler fark ettikleri durumları çocuklarına ya da etraflarındaki kişilere kondurmak istemeyebilirler, bir uzmanın fark etmesi düşündüğünüzden daha önemli bir yer tutuyor olabilir çocuk için. Cinselliğe olan ilgide artış, cinsellikle ya da genital bölgelerle aşırı uğraş görülebilir. Fiziksel kaynaklı olmayan psikosomatik yakınmalar görülebilir.

Çiş ve idrar kaçırma ve uyku bozuklukları da görülebilir. Çocukta kaygı ve korkularda artış, içe kapanma, depresyon, saldırganlıkta artış görülebilir. Özellikle erkeklerden ya da yabancılardan aşırı kaygı duyma görülebilir. Okul öncesi dönemde çocukların genel gelişiminde gerileme görülür. Okul çağı çocuklarında okula gitmede isteksizlik, ders başarısında düşüş görülebilir. Depresif duygudurum yaygındır, intihar girişimleri de görülebilir.

Ergenliğe doğru belirtiler keskinleşir. Örneğin, cinsel uğraşlar aktif deneyimlere dönüşebilir. Alkol ve madde kullanımı eklenebilir. Eğer yetişkinler istismar durumunda şüpheleniyorsa asla panikle hareket edip çocuğu korkutmamalıdır. Eğer panik olursa herhangi bir şey anlatma olasılığı azalır. Muhtemel tacizin tekrar etme olasılığını önleyip hemen bir uzmana başvurmalıdır. Paniğe kapılıp hemen çocukla konuşmayı denemeyin. Önce sakinleşip mutlaka bir uzmana başvurarak konuşun.

İstismara uğrayan çoğu çocuk yoğun suçluluk duygusu hisseder. Yaşadıkları için kendini suçlar. Bu kulağa çok mantıksız geliyor ama suçluluk duyguları yoğundur, genelde tacizci tarafından yoğun baskı ve tehdit altında olabilirler. İstismarın kanuni boyutları da çocuklar için örseleyici olabilir.  İstismar eden kişilerin gereğince cezalandırılması hem bireysel ve toplumsal boyutta hem bu suçları önleme hem de kişilerin psikolojisini destekleme anlamında çok önemlidir. Bu etkenler çocukları daha da incinebilir hale getirir. Bu sebeple bizlerin çok özenli davranması gerekir.

Cinsel istismar asla göz ardı edilmemesi gereken bir durumdur. Herhangi bir belirti fark edilmesi durumunda mutlaka psikiyatrist ya da psikologdan yardım alınması gerekir.