Ecz. Hakan Dinçarslan

Kansızlık ve Demir Eksikliği Sebepleri-2

Ecz. Hakan Dinçarslan

hakan.dincarslan@hotmail.com

Geçen hafta yazmış olduğum demir eksikliği sebepleri ve hangi hastalıklara işaret eder konulu yazımın bu haftaki bölümünde yine sebeplerini, yapmamız gerekenleri ve nasıl beslenelim ile ilgili yazıma kaldığım yerden devam etmek istiyorum. Eğer demir eksikliği yaşıyorsanız okumanızı tavsiye ederim.

Demir eksikliğinin sebeplerini anlatırken, yaygın en önemli sebeplerinden birinin kronik enflamasyon ve iltihap durumlarına bağlı olmasıdır. Kronik enflamasyonun oluşturduğu anemi en sık görülen demir eksikliğidir. Çünkü bağışıklık sistemi bir patojenle savaştığında demire ciddi şekilde ihtiyaç duyar, onlara bu savaşma gücünü ve enerjisini demir sağlayacaktır dolayısıyla bu savaşçılar, vücut demir rezervlerini oldukça tüketir. Örneğin Romatoid artritli hastalarda ciddi demir eksikliği olabilir, ama bu hastalarda aynı zamanda eklemlerde şiddetli demir de birikmekte ve bu demir birikmesine bağlı olarak da eklemlerde şişmeler görünmektedir. Bu hastalara ilave demir takviyesi hastalık aktivitesini ve eklem hassasiyetini potansiyel olarak azaltabilir.

Demir eksikliği yine çölyak hastalarında, crohn hastalarında ve ülseratif kolit hastalarında demir emilimi bozukluğuna bağlı olarak, yine ciddi demir eksikliği problemleri görülür. Obez bireylerde de demir eksikliği görülür, demir eksikliği tiroid bezleri üzerinde olumsuz etkilere neden olur, demir eksikliğine bağlı hipotiroidi gelişebilir. Demir eksikliği vücut sıcaklığını düşürür. Kronik demir eksikliği kalp krizi riskini artırmakta ve kalp büyümesine neden olabilmektedir. Kalp krizi geçiren hastaların büyük kısmında demir eksikliği görülmektedir. Bazı kalp ilaçlarının yaptığı kuru öksürüğe karşı demir takviyesi olumlu etkiler oluşturmaktadır. Demir eksikliğiyle inme riski orantılıdır inme geçiren hastaların büyük kısmında demir eksikliği görülmüştür. Demir eksikliği huzursuz bacak sendromuna neden olabilir, yine istenmeyen tik şeklinde istemsiz hareketleriniz varsa bu durum demir eksikliğine bağlı olabilir. Ayrıca fibromiyalji ağrılarını tetikler. Demir eksikliği yorgunluğa neden olur kaslara özellikle kalp kasına demir eksikliğine bağlı olarak yeterince oksijen taşınamaz ve kronik yorgunluk belirtileri olabilir.

Bayanlarda genelde demir eksikliğine bağlı saç dökülmelerine sık sık rastlanır. Demir eksikliği çocuklarda iştahı azaltır. Demir eksikliğini gidermek için demirce zengin gıdaları almalıyız. Demir gıdalarda ‘heme ve non- heme’ şeklinde bulunur. Hayvansal gıdalarda heme formundadır bunun emilimi daha yüksektir daha fazla demir elde edebiliriz. Hayvansal gıdalar özellikle karaciğer, böbrek, et, kabuksu deniz ürünleri, sardalya balık demir bakımından zengindir. Bitkilerde brokoli, lahana da dahil olmak üzere bol yeşillikli sebzelerde de demir bulunur ve bunlar oldukça faydalıdır. Fasulye, nohut, bezelye, mercimek gibi bakliyatlarda, susam ve kabak çekirdeği gibi tohumlarda da demir non heme formunda bulunur, ancak bu gıdalarda demirin emilimini engelleyen bazı bileşikler de bulunabilir o yüzden bu gıdalarla demir ihtiyacımızı karşılayamayız fazla tüketirsek emilimini daha da azaltabiliriz.

C vitamini vejetaryen ve vegan beslenenlerde özellikle çok önemlidir. C vitamini demir emilimin artırır. C vitamini demirin bağırsaklarda çözünmesine yardımcı olarak demir emilimini artırır o yüzden yemek yerken demirli gıdalarla birlikte c vitamini içeren gıdaları da almalıyız. A vitamini takviyesi demir eksikliğinin giderilmesinde etkilidir. Çocuklarda ve gebe kadınlarda demir oluşumunu artırabilir. A vitamini ayrıca demirin vücut depolarından gelişmekte olan kırmızı kan hücrelerine mobilizasyonunu sağlar.

Bunun yanında demir emilimini düşüren bazı gıdalar vardır beyaz ekmek, kahve, siyah çay demir emilimini azaltabilir. Yine aşırı kalsiyum varlığı demir emilimini azaltır. Antiasit gibi mide ilaçları kullanımı demir eksikliğini artırır bunlardan uzak durmalıyız. Demir eksikliği önemli bir rahatsızlık olsa da demirin vücutta aşırı fazlalığı da birçok önemli sağlık problemleri oluşturur o yüzden beslenirken aşırıya kaçmamaya ve fazla demir yüklememeye de özen göstermeliyiz. Yaşamın her anında ve her yerinde bir denge vardır. Dengeli yaşam sağlığın baş kuralıdır.

(Sağlıkla ilgili daha detaylı ve ayrıntılı bilgi için  www.saglikliolalim.com  dan yararlanabilirsiniz. www.saglikliolalim.com Sizin için yeni bir yaşam tarzı.)