Ecz. Hakan Dinçarslan

Karaciğere Faydalı ve Zararlı Olabilecek Bileşikler -3

Ecz. Hakan Dinçarslan

hakan.dincarslan@hotmail.com

Karaciğer genel sağlığımız için çok kritik ve hayatı önemi olan bir organımızdır. Bu denli önemli görevleri olan bu hayati organımıza iyi ve kötü gelecek besinleri bilmemizin genel sağlık açısından faydalı olduğunu düşünmekteyim. Bu yüzden yazımın 3. bölümüne kaldığım yerden devam etmek istiyorum.
Geçen hafta omegadan bahsedeceğimi söylemiştim. Omega 3 balık yağı karaciğer için önemli faydaları olan bir besin maddesidir. Yapılan çalışmalar özellikle alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanmalarında omega 3 yağ asitlerinin karaciğer hücrelerinin yenilenmesinde etkili olduğunu göstermiştir. Özellikle valproik asit gibi karaciğere zarar veren bir maddenin oluşturduğu karaciğer hasarını engellemede omega 3 yağ asitlerinin rolü büyüktür.
Milk Thistle karaciğer için faydalı diğer önemli bir bitkidir. Devedikeni olarak da bilinen bu bitki özellikle hepatit C ve B hastaları için oldukça faydalı bir bitkidir. Yine milk thistle ile yapılan çalışmalar da akut lenfoblastik lösemili hastalarda milk thistle kullanımına bağlı olarak AST ve ALT seviyelerinde önemli bir düşme göstermiştir. Yine çalışmalar milk thistle kullanımına bağlı olarak biluribin seviyelerinde de düşme oluşmuştur. Deve dikeni (Silybum Marianum-Mlk thistle) geleneksel Çin tıbbın da safra yollarını açmak ve safra taş oluşumunu azaltmak için kullanılır. Silybum karaciğer hücrelerini toksinlere karşı koruyan bir bileşiktir. Quercetin karaciğer için oldukça faydalı diğer bir bileşiktir. Quercetin karaciğer oksidatif hasarını azaltır. Quercetinin ayrıca fibrozisi azaltan etkileri görülmüştür. Bu yüzden de safra yollarını açmada faydalı olacağı düşünülmektedir. Ayrıca alkole bağlı karaciğer hasarında quercetinin faydalı olduğu görülmüştür.
Ayurveda tıbbıb da karaciğer için bir diğer faydalı bitki Boswellia’dır. Boswellia hepatoprotektif (karaciğeri koruyucu ) olarak kabul edilir. Boswellia karaciğer fonksiyonlarında artışa neden olmuştur. Articum lappa halk arasında dul avrat otu olarak bilinen bir bitkidir bu bitki karaciğer toksisitesinin azaltılmasında oldukça etkilidir. Özellikle kronik alkol tüketimine bağlı olarak gelişen karaciğer toksitesin de etkilidir.
Melatonin yine karaciğer için faydalı bir hormondur. Melatonin karaciğer hücrelerini oksidatif hasara karşı koruyabilir, karaciğerdeki serbest radikalleri süpürme özelliğine sahiptir. Melatonin ayrıca karaciğer yağlanmasına karşı koruyucu özelliğe sahiptir.
Üridin karaciğer dostu diğer bir bileşiktir. Üridin karaciğer mitokondrilerini koruyucu özelliğe sahiptir.
Üzüm çekirdeği ekstraktı karaciğer koruyucu özelliklere sahiptir. Üzüm çekirdeği ekstraktı (Vitis vinifera) metotraksat kaynaklı karaciğer hasarına karşı karaciğer hücrelerini korumaktadır. Yine üzüm çekirdeği ekstraktı karaciğeri özellikle radyasyon kaynaklı karaciğer hasarlarına karşı korumaktadır.
Andrographis paniculata karaciğer için oldukça faydalı bir bitkidir. Antioksidan etkisi nedeniyle oluşan karaciğer toksitesinin azaltılmasında etkilidir. Yine parasetamol kaynaklı karaciğer hasarını engelleyebilir.
Biberiye özleri (Rosmarinus oficinalis) düz kasları rahatlatır ve karaciğer koruyucu özelliğe sahiptir. İçerisinde bulunan etken madde rosmarinik asit karaciğer fibrozunun geri dönüşümüne faydalı bir bileşiktir.
Bazı klinik çalışmalarda çinkonun hepatit C de oluşan karaciğer hasarına karşı etkili olduğunu göstermiştir. Çinko eksikliğinin giderilmesi ve çinko kullanımının karaciğer sirozlu hastalarda oldukça etkilidir. Çinko karaciğer sağlığı için oldukça gerekli bir mineraldir karaciğer problemlerinin giderilmesinde çinko elzemdir çinkonun bu gerekliliğini göz ardı etmemek gerekir.
Karaciğer dostu ve karaciğere zararlı maddeler ile ilgili yazımın devamını önümüzdeki haftalarda devam etmek istiyorum. Karaciğer önemli bir organımızdır, karaciğer sağlığımıza dikkat etmek gerekmektedir vücudun fabrikası konumunda olan karaciğer birçok bileşiğin elimine olmasında ve atılmasında ayrıca bir çok enzimin üretiminde önemli görevleri vardır o yüzden karaciğer sağlığımız genel vücut sağlığımız içerisinde oldukça önemli bir yer tutmaktadır.
Karaciğer sağlığımız ve diğer sağlık konularıyla ilgili daha detaylı bilgilere ulaşmak istiyorsanız www.saglikliolalim.com sitesinden daha ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz. Yine aynı sitede otoimmun hastalıklar için lektinsiz diyet kitabıma ve içerisinde ketojenik tariflerinde olduğu kitabımı indirebilir ve okuyabilirsiniz.