Cem Yavuz

Şapka Devrimi

Cem Yavuz

cemyavuz@ilksesgazetesi.com

Sevgili okurlar tarihten kesitler sunduğum bugünkü köşemde sizlere Şapka Devrimi’nden bahsedeceğim.
Atatürk’ün batılılaşma girişimlerinden bir tanesi olan Şapka Devrimi 1925’yılında kabul edilen bir kanun olarak karşımıza çıkmaktadır. Fikri ve ilmi anlamda batılılaşmanın hedeflendiği Türkiye’de görüntü olarak da batılılaşma hedeflenmiştir. Bunda muhtemelen eskinin izlerinin kaldırılmak istenmesinin de rolü büyüktür.
Aslında 25 Kasım 1925’ten evvel kılık kıyafet konusunda yeni düzenlemeler de yapılmıştır. Jandarma ve deniz birlikleri, çeşitli okullarda ve devlet dairelerinde batılılaşma adına kılık kıyafet değişiklikleri görülmüştür.
Aslında kılık kıyafet konusunda batılılaşma fikri bundan yaklaşık 100 yıl evvel başlamıştır. Bu konuda ilk adımları Osmanlı Padişahı Sultan 2. Mahmut atmıştır. Tıpkı batılılar gibi pantolon ve takım elbise giyilmeye başlanan bu dönem, kılık kıyafet devriminin aslında daha eskilere dayandığını göstermektedir. Bir dönem oldukça popüler olan fes de bu dönem takılmaya başlanmıştır.
1925 yılına gelindiğinde halk fes kullanmayı sürdürmektedir. Bunun değişmesi ancak şapka devriminden sonra gerçekleşecektir.
Şapka Kanunu’nun getirilmesindeki en büyük etken, halkın farklı farklı giyinmesinden ötürüdür. Osmanlı Devleti zamanında insanlar dinlerine göre farklı kıyafetler giymekteydiler ve bu durum Cumhuriyet’in ilk yıllarında da devam etmekteydi. Atatürk bunu görerek herkesin standart bir giyim stiline sahip olmasını istemiştir. Bu konuya da ilk kez Kastamonu gezisinde değinmiştir.
Şapka Kanunu’na çeşitli tepkiler de gelmiştir. Özellikle Erzurum’da büyük olaylar çıkmıştır ve tutuklanan kişiler İstiklal Mahkemeleri’nde yargılanmışlardır. Aynı şekilde Rize, Sivas ve Maraş’ta da birçok insan tutuklanmış ve yargılanmışlardır.