Cem Yavuz

Soyadı Kanunu

Cem Yavuz

cemyavuz@ilksesgazetesi.com

Bugünkü yazımda sizlere 1934 yılında kabul edilen soyadı kanunundan bahsetmek istiyorum. 21 Haziran 1934 yılında kabul edilen soyadı kanunu, İsviçre’den örnek oluşturularak hazırlanmış bir kanundur. Kanun, her Türk vatandaşının bir soyadı edinmesini mecbur kılmaktadır. 2 Ocak 1935 yılında uygulamayak koyulan kanun, en önemli Atatürk devrimlerinden bir tanesidir.
Soyadı almanın da bir takım kuralları vardı. Soyadını alma görevi ailenin reisi sayılan kocaya verilmişti. Soyadı seçerken ırk isimleri, aşiret isimleri, rütbe belirten isimler ve edebe aykırı isimlerin alınması yasaklanmıştır. Soyadı sonda ad ise başta olmak üzere bu kanun şekillendirilmiştir.
Yasanın amacı toplumsal karışıklıkları gidermektir. Zira o güne kadar kişiler kendilerine verilen çeşitli lakaplar ile tanınmaktaydı ve bu da bürokraside önemli sıkıntılar oluşmasına sebebiyet veriyordu.  Bu yasadan sonra ayrıca bir takımın unvanların da kullanılmasına yasak getirildi. Bey, beyefendi, hanım hanıfendi, paşa, hazretleri, hoca ve efendi gibi birçok unvan yasaklandı.
Soyadı kanunu sayesinde pek çok karışıklık önlenmiş oldu. Askere alma, evrak işlemleri gibi işlemlerde büyük sıkıntılar ve karışıklıklar yaşanmaktaydı. Soyadı kanunu ile bunların önüne geçildi.
Soyadı kanunun ilanından sonra Cumhurbaşkanı  Mustafa Kemal’e “Atatürk” soyadı verilmiştir. Bu soyadının başka kişiler tarafından kullanılması yasaklanmıştır.