Uzm. Dr. Mustafa Torun

Tenya veya Şerit Enfeksiyonu

Uzm. Dr. Mustafa Torun

mtorun3@mynet.com

Yazarın Diğer Yazıları

Yoksul Çocukların Beslenmesi - 10.11.2018

Lenf Damarlarının İltihabı (Lenfanjitis) - 01.11.2018

Ülkemizde Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir? - 25.10.2018

HPV’ye Karşı Bağışıklama - 18.10.2018

El Yıkama Alışkanlığımız Niçin Yok? - 15.10.2018

Kuduz Şüpheli Hayvan  Isırıkları - 04.10.2018

Grip Salgınları ve Aşılama Tartışmaları? - 27.09.2018

İleride Sorun Olabilecek Enfeksiyonlar  - 20.09.2018

Şarbon Niçin Gündemimizde? - 14.09.2018

Kızıl Niçin Önemli? - 06.09.2018

Kanser Oluşumu ve Enfeksiyon Etkenleri - 30.08.2018

Seyahatler ve Enfeksiyonlar - 26.08.2018

Kancalı Kurtlar - 19.08.2018

Su ile Bağlantılı Enfeksiyonlar (2) - 13.08.2018

Su İle Bağlantılı Enfeksiyonlar - 12.08.2018

İşle İlgili Hastalıklardan Ne Anlıyoruz? - 05.08.2018

Mikrobiyoloji ve enfeksiyon hastalıkları uzmanı - 29.07.2018

Hastane Enfeksiyonlarını Tanıyalım (2) - 23.07.2018

Hastane Enfeksiyonlarını Tanıyalım (1) - 22.07.2018

Gıda Güvenliğinden Ne Anlıyoruz? - 15.07.2018

Gonoreyi (Bel Soğukluğu) Tanıyalım - 08.07.2018

Giyardiyaz Nasıl Bir Enfeksiyondur? - 01.07.2018

İdrar yolu enfeksiyonları (İYE) - 24.06.2018

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklarla Nasıl Baş Ederiz? - 18.06.2018

İdrar Yolları Enfeksiyonlarının Tanısı - 10.06.2018

SİFİLİZ (FRENGİ HASTALIĞI) - 03.06.2018

Ekonominin Çarpık Büyümesinin Enfeksiyon Hastalıklarına Etkisi - 27.05.2018

Seyahat’e Bağlı Gastroenteritler - 20.05.2018

Kist Hidatik veya Kist Hastalığı - 13.05.2018

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (2) Salgınlarda Mevsimlerin Rolü - 06.05.2018

Neden “Kırım Kongo Kanamalı Ateşi” Çok Ciddi Bir Enfeksiyondur? - 1 - 29.04.2018

Doktorların ve Sağlıkçıların Hasta ve Hasta Yakınları ile İlişkisi - 22.04.2018

Ateşle Birlikte Çocuklarda Deri Döküntüsü - 15.04.2018

Brusellozis: Süt Hastalığı veya Malta Humması - 08.04.2018

Doğru Beslenme İle Enfeksiyonları Önleme - 01.04.2018

SAÇ DERİSİNİN MANTAR ENFEKSİYONU (TİNEA CAPİTİS) - 25.03.2018

Amebiazis ve Amipli Dizanteri - 11.03.2018

Akut Karın Ağrısı Durumunda Ne Yapalım? - 04.03.2018

Askarit veya Yuvarlak Bağırsak Solucanı (ASKARİS) - 25.02.2018

Ağrılı idrar yapmak neden önemli bir sorundur? - 18.02.2018

Erişkin Aşılamada Karşılaştığımız Sorunlar Nelerdir? - 11.02.2018

Sağlığın Toplumsallaşması ve Koruyucu Hekimlik - 04.02.2018

Besin Zehirlenmeleri-2 - 29.01.2018

Besin Zehirlenmeleri - 28.01.2018

Bilimsel Ağırlıklı Makale Yazımı - 21.01.2018

Verem (Tüberküloz) - 14.01.2018

Diyarbakır ilimizdeki HIV-AİDS sorunu - 07.01.2018

ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA YAPILAN HATALAR VE ÇÖZÜMLERİ - 31.12.2017

Ateş Şikayeti İle Başvuran Hastaya Yaklaşım - 24.12.2017

Akut Bronşit - 10.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? - 2 - 04.12.2017

HIV-AIDS Giderek Türkiye’de Artıyor mu? -1 - 03.12.2017

Akut Tonsillo Farenjit ( Boğaz Ve Bademcik İltihabı) - 26.11.2017

Türkiyede Gazetecilerin Karşılaştığı Enfeksiyonlar - 19.11.2017

Yorgun olmayan kişi var mı? - 12.11.2017

Ağız Hijyeni - 05.11.2017

Topluma El Yıkama Alışkanlığını Nasıl Kazandırabiliriz? - 22.10.2017

Antibiyotik Kullanım İlkelerimiz Neler Olmalıdır? - 15.10.2017

Boğaz Ağrısını Basit Görmeyin - 08.10.2017

Kuduz Şüpheli Isırıklar - 01.10.2017

Son zamanlarda “Tedavi Hekimliğinin” özelliklede küçük cerrahi ve estetik branşların daha çok para kazandırması paralelinde bu branşlara yönelimi arttırdı. Halkın temel ve toplum Hekimliği sorunları geri plana atılmaya başladı. Neredeyse yeni açılan birçok Tıp Fakültesinde “Temel Mikrobiyoloji ve Parazitoloji Eğitimi” geri plana atılmış durumdadır. Halk sağlığı sorunlarından önemli bir paraziter enfeksiyonda TENYA dediğimiz şerit biçimindeki parazitin yaptığı enfeksiyon(Enfestasyon)dur.

Tenya veya halk arasında bilinen ismi ile “Abdest Bozan ya da şerit” en eski çağlardan beri bilinen bir asalaktır. Oluşturduğu hastalığa “Tenyazis” denir. Yassı solucanlardan olup üç kısımdan oluşur. Bunlar BAŞ, BOYUN VE HALKALARDIR. Baş kısmında bağırsağa tutunmak için çekmen ve çengel gibi kısımları vardır. Tenyalar hermafrot (Erkek ve dişileri aynı canlıda olma, erdişilik hali) olup omurgasızdırlar. Halkalar başa yaklaştıkça kalınlaşır. Uzaklaştıkça incelip uzar. Yumurtalar da bu halkalarda bulunur. Sığır Tenyası (Tenya Saginata), Domuz Tenyası (Tenya Solium) ve Balık Tenyası (diphyllobothrium latum) en çok bilinen tenyalardır. Dünya’da ve Türkiye’de en çok bulunan tenya çeşidi Sığır Tenyası (Tenya Saginata) olup en sık pişmemiş sığır eti yemekle bulaşır. Biz burada Sığır Tenyasından bahsedip, bu karmaşık konuyu basitçe sorulu yanıtlı şekilde anlatmaya çalışacağız.

Sığır Tenyasının yaşam döngüsü ve yapısı:

Özellikle sığırın baş ve kalp kaslarında olmak üzere çiğ (pişmemiş veya en az eksi on derecede beş gün buzdolabında saklanmamış) sığır eti yiyen kişilerin, parazitin buradaki keseli kurtçuklar başta olmak üzere larvalarını ağızdan alması ile insana bulaş olur. Bu larvalar midede etin sindirimi ile açılıp, ince bağırsağa gelip orada tutunurlar. Ortalama bir buçuk üç ayda erişkin şekle dönüşürler. Genellikle tek olarak bazen birden fazla bulunurlar. Boyları 5-10 metre bazen 25 metreye ulaşabilir. Bu boya ulaşan Sığır Tenyasının halkası 1000-2000 arasındadır. Halkalar kişinin aktivasyonuna göre gün boyunca makattan dökülür. Bu sürüklenen gebe halkalar (Şerit veya halk arasında “abdest bozan”) binlerce yumurtaları oluşturur. Genellikle kişi bu durumdan yakındığı ve sıkıntı oluşturduğu için doktora başvurur. Çevreye saçılan bu halkalar toprakta uzun zaman (günlerce, haftalarca) kalır. Çayır ve meralardaki otlarla beslenen sığırlar tarafından yutulur. Yutulan bu yumurtalar sığırın onikiparmak bağırsağında açılır. Yumurtadan çıkan embriyonlar bağırsak duvarına yapışıp, kan dolaşımı ile dolaşarak 70 günde olgun keseli kurtçuğa dönüşür.

Tenyazis’in Bulguları:

Tüm parazit enfeksiyonlarında olduğu gibi karın ağrısı (genellikle açlık esnasında), aralıklı ishal ve kabızlık, salya akması, yastık ıslatma, diş gıcırdatması, sinirlilik, sıkıntı, hayal görmeler, kaşıntı ve yukarıda da bahsettiğim gibi hareket anında şerit düşürme önde gelen bulgulardır. Bazen apandisit ve bağırsak tıkanıklığı oluşabilir.

Tenyazis tanısı:

Yukarıdaki bulgulardan yola çıkarak dışkının parazitolojik (Dışkıda ve makat çevresinde halkaların gözle görülmesi ve/veya mikroskop ide yumurtaların görülmesi) incelenmesi bizi tanıya götürür. Bazen hastalar şeridin burundan ve ağızdan çıktığını ifade ederler. Kanda oluşan alerjiye bağlı olarak eozinofili saptanır. İleri teknikler de örneğin seroloji, lâteks aglütinasyon, indirekt aglütinasyon ve Elisa yöntemleri tanıya yardımcıdır.

Tenyazis’i nasıl tedavi edelim?

Niklozamid (Ülkemizde Tenyalizin ve Yomesan şeklinde çiğneme tabletleri vardır) erişkinlerde 500 mg.lık tabletlerinden bir defada 4 tablet çiğnenerek alınır. Alınmadan önce bağırsağın bir müshil ile boşaltılmasında yarar vardır. Çocuklarda 6-12 yaş 3 tablet, 2-6 yaş 2 tablet, 2 yaş altı tek tablet yeterlidir, ülkemizde bulunan yegâne tenya ilacıdır. Diğer ilaçlar Praziguantel, Diklorofen, Albendazol, Atebrin ve Paramomisindir. Tedaviyi (her zaman tüm parazit tedavilerinde olduğu gibi aile fertlerini tarayarak veya onlarda da var kabul ederek) yakınlarına da yapmakta yarar vardır.

Nasıl Korunacağız?

Yine tekrarlamadan edemeyeceğiz; Koruyucu Hekimlik ve sağlık alt yapısının üst düzeye çıkarılması, kanalizasyon ve şehir su şebekesinin sağlıklı olması, çiğ etlerin (Çiğ köfte, salam sucuk v.b.) pişirilmeden yenmemesi veya en az eksi 10 derecede beş gün dondurucuda kalıp öyle yenmesini sağlamak gerekir. El yıkama ve tuvalet eğitimini yaygınlaştırıp, ana okuldan başlayıp tüm okullarda pekiştirmek hedefimiz olmalıdır. Burada yine bahsetmeden geçemeyeceğim 224 sayılı Sağlığın Sosyalizasyonu Yasasını günün koşullarına göre yeniden düzenleyip, koruyucu Hekimliği ön plana alan bir yapılanmaya biran önce geçmek gerekir. Pek diyeceksiniz bu olanaklımı? Umudu kesmemek direnmek her zaman doğrulardan ve bilimsel gerçeklerden yana olmak ilkemiz olmalıdır diyerek burada noktayı koyuyorum.

Sonuç ve Yorum:

Ülkemizde en çok görülen parazitlerden biri olan “Sığır Tenyası” ve onun yaptığı enfeksiyonlardan korunmanın yolu yaygın sağlık eğitimi, sağlık alt yapısının düzgünlüğü ve Koruyucu Hekimlik uygulamalarının ön plana çıkarılmasıdır.