İzmirin inanç turizminde önemli rol oynayan merkezlerinden Aziz Yuhanna Katolik Katedral Bazilikası, Katolik Cemaatinin ülkemizdeki tek metropolitliği konumunda yer alıyor. Katolikliğin Türkiyedeki en büyük ibadethanesi olan kilise, tarihi ve zengin mimarisiyle dikkat çekiyor
Haber Giriş Tarihi: 20.12.2015 07:53
Haber Güncellenme Tarihi:
Kaynak: Haber Merkezi
ilksesgazetesi.com
EMİRCAN IŞILDAK
Ülkemizin Asya toprakları üzerinde bulunan en önemli Katolik yapısı olan Aziz Yuhanna Katolik Katedral Bazilikası, Türkiyedeki Katolik Kilisesinin hiyerarşik düzende sahip olduğu en değerli merkez konumunda yer alıyor. Katolik Metropolitliğinin dini merkezi olan bu ibadethane tarihiyle de dikkat çekiyor. Alsancak semti, Şehit Nevres Bulvarında yer alan katedral, İzmirdeki Katolik Cemaatine hizmet etmektedir. 1862 yılında yapımına başlanan ve 1874 yılında tamamlanan katedral, dönemin Osmanlı Hükümdarı Sultan Abdülaziziz izni ile inşa edilmiştir. Ülkemizin inanç turizmine önemli katkılar sunan bu merkezi yakından inceledik.
ABDÜLAZİZ HANDAN DESTEK
İzmirde 14. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar simgesel olarak var olan Latin Katolik Episkoposluğu, 18. yüzyılda Papalık temsilciğiyle İzmir Başpiskoposluğuna dönüşmüştür. O zamana kadar İzmirde episkoposluk ünvanı simgesel olarak devam etmiş, kentte fiilen görev yapan bir episkopos olmamıştır. Dolayısıyla İzmir Katolik cemaati de Episkopos kürsüsü olabilecek bir kiliseye ihtiyaç duymuştur. İbadethane, iki yüzyıl sonra Papalık Temsilciliği (Vicariat Apostolique) olmuş ve 1818 yılında Papa 7. Pius tarafından antik havarisel kilise ünvanına (Apostolatus Officium) yeniden kavuşturulmuştur. Sonucunda da İzmir Başepiskoposluğuna dönüşmüştür. Bu doğrultuda ilk atılımı da İzmir Başpiskoposu Monsenyör (Mons.) Antonio Mussabini atmıştır. Mons. Mussabini 1857 yılında İzmirden bir arsa satın almış ve bu yolda ilk adımı atmıştır. Aynı zamanda Mussabini, dönemin Osmanlı Hükümdarı Sultan Abdülaziz Han ile de dostane ilişkiler kurmuştur. Sultan Abdülaziz hem kilise yapımına onay vermiş hem de kilise inşaatında kullanılmak üzere 11 bin altın vererek, o günün şartlarında oldukça cömert de bir bağışta bulunmuştur. Ancak inşaata başlamak için tüm hazırlıkların tamamlandığı sırada Musabbini hayatını kaybetmiş ve Santa Maria Kilisesine defnedilmiştir. Yerine geçen yeni başpiskopos Vincenzo Spaccapietra 1862 yılında yapının temelini atmış ve ilk taşı kutsamıştır. Spaccapietra yapıya İzmir Kilisesinin kurucusu ve havari olan Aziz Yuhannanın adını vermiştir.
Kilisenin inşaatı 12 yıl kadar sürmüş ve Katolik cemaatinin yardımlarıyla ve destekleriyle tamamlanabilmiştir. Bugün bile katedralin duvarlarında hayırsever ve yardım edenlerin isimleri hatırlanmaktadır.
İSMİ HAVARİ YUHANNADAN GELİYOR
25 Mayıs 1874 yılında Mons. Spaccapietra katedrali kutsayıp, ona İzmir Kilisesinin kurucusu ve Hz. İsanın havarisi olan Aziz Yuhannanın adını vermiştir. Yuhannanın yaşayan ve hayatta kalanlar arasında en genç havari olduğuna inanılır. M.S 98den bir süre sonra Efeste ölmüştür. Yuhannanın geleneksel mezarı Efes civarında küçük bir kasaba olan Selçukta bulunmaktadır.
İzmir Hristiyan Cemaati, dünyadaki en kadim Hıristiyan cemaatlerinden biridir. Çünkü cemaatin kurucuları 12. havarilerden Yuhanna ve Pavlustur. Bu katedralin de ismi, yaşamının son yıllarını Efeste yaşamış olan Yuhannadan almaktadır. İsmi kiliseye atfedilen Aziz Yuhanna, katedralin ilk episkoposlarından Aziz Polikarpın da din hocasıdır. Katedralin girişinde de kiliseye ismi verilen Yuhannanın, A. Von. Kramer imzalı yağlı boya tablosu misafirleri karşılamaktadır.
NEO-KLASİK TARZI YANSITIYOR
İbadethane, neo-klasik tarzda mimarisiyle dikkat çekmektedir. Sunak olarak adlandırılan bölümleri vardır. Kutlu Papa 9. Pius, merkezde bulunan en büyük sunak masasını armağan etmiştir. İzmir Kilisesinin bir ferdi ve Aziz Polikarpın öğrencisi olan Aziz Ireneusun Hristiyanlığı götürdüğü Fransanın Lyon şehrindeki Hıristiyanlar, İzmire olan teşekkürlerini belirtmek için İsa Mesihin yürüdüğü haç yolundaki (Via Crucis) 14 olayı simgeleyen resimleri armağan etmişlerdir. Bu resimler 19. yüzyıldaki Fransız ekolünün en güzide eserlerindendir. Kutlu Papa 9. Pius, Aziz Yuhanna Katedraline Papalık Bazilikası ünvanı vermek istemiş ve onu Papanın Romada kürsüsünün bulunduğu San Giovanni in Laterano Katedrali ile aynı seviyeye getirmiştir. Devam eden yıllar içerisinde de katedral güzel resimler, mermer sunak masalar ve değerli heykellerle süslenmiş, donatılmıştır.
Katedral neo-klasik disipline bağlı kalınarak, dikdörtgen şeklinde inşa edilmiştir. Binanın ana gövdesi on iki sütunla şekillenmiş, sütunlar kubbeleri kemerlerle sarmalamıştır. Kubbelerin içleri Hristiyanlar için önemli olan bitki motifleri ve alçı süslemelerle çevrelidir. İbadethane duvarlarında da taş, tuğla ve mermerden oluşan karma bir yapı malzemesi kullanılmıştır. Yapının çatısı üçgen şeklinde üç kademeden oluşmuş ve 12 küçük kubbeyi kapatacak şekilde tasarlanmıştır. Ayrıca bir adet büyük kubbe çatısı tamamen çinko kaplıdır. Mermerden oluşan görkemli bir çan kulesine de vardır. Kilise binası 8 sütun ve üç kubbeden oluşan tamamı mozaik kaplı bir giriş bölümüyle tamamlanmıştır. Katedralin bir başka özelliği de diğer kiliselerin aksine çok geniş pencerelerinin olmasıdır. Zamanla bazı pencereler iptal edilse de, kilisenin içinde hala çok aydınlık ve ferah bir ortam bulunmaktadır.
Papa 9. Piusun hediye ettiği sunakta, duvarları süsleyen, J. Edizelin Aziz Franceskoyu tasvir ettiği tuval üzerine yağlı boya tablosu bulunmaktadır. Katedralde yer alan Aziz Polikarp, Aziz Andreas, Aziz Atanazyuz, Aziz Hristomos ve Aziz Augustinin de yağlı boya tabloları da ressam Julos Borrel imzalıdır. Vaftizhane olarak kullanılan özel yapılmış Vaftiz Odasında da ressam Costanzo imzalı 1916 yapımı duvar resimleri ve yedi azizi içeren yağlı boya ahşap tablolar göze çarpmaktadır. Küçük şapellerdeki yağlı boya tablolar da 1877 tarihli olup, ressam Raffaele Spanoya aittir.
HEYKEL REPERTUARI ZENGİN
Katedralde dikkat çeken bir başka mimari unsur ise heykellerdir. Özellikle heykel yönünden zengin sayılabilecek yapıda birbirinden değerli heykel sanatçılarının eserleri yer almaktadır. Katedralin bireysel bir saldırı sonucunda bahçesindeki üç heykel zarar görmüş, kırılmıştır. Fakat yine de kilise bahçesinde ve yapı içerisinde değerli örnekler bulunmaktadır. Büyük şapelin üstünde kiliseye girenleri karşılayan ve 300 yıllık olduğu tahmin edilen çarmıha gerilmiş İsanın heykeli vardır. Ayrıca kilisenin İzmirdeki büyük yangında da çok değerli vitray eserleri zarar görmüştür. Camları süsleyen el işçiliği zengin vitray örneklerinden yalnızca bir adet kalmıştır. Son kalan vitray da Fransız sanatçı Par Pavl Gavdın imzalı bir çalışmadır. Katedralin zemininde de önceki dönemlerde görev yapmış olan 3 ayrı papazın mezarı bulunmaktadır. Papazlar kilise zeminine defnedilmiştir. Büyük sunağın önünde yer alan ve Hristiyan ayinlerinde önemli bir yeri olan org da dikkat çekmektedir. Org İzmirde bulunan kiliseler içerisinde en büyük org olma özelliğine sahiptir.
NATO ASKERLERİNİN İBADETHANESİ
1965 yılında, dönemin Başepiskoposu olan Mons. Giuseppe Descuffi, çeşitli sebeplerden dolayı katedrali Amerika Birleşik Devletlerine kiraya vermiş ve yaklaşık 50 yıl NATOda görevli olan askerler kiliseyi kendilerine özel bir ibadethane olarak kullanmışlardır. Zaman geçtikçe bu askerlerin güvenlik önlemleri de sıklaşmıştır. Güvenlik ve tedbirler öylesine sıklaşmıştır ki, artık katedralden ne yerel halk ne de hacılar faydalanamaz olmuştur. Bu yüzden günümüz İzmir Latin Katolik Metropolit Başepiskoposu Mons. Ruggero Franceschini kira kontratını sonlandırmış ve bu ibadethaneyi Katolik cemaatine iade etmek için büyük bir restorasyon ve güçlendirme çalışmasını yapılmıştır. Katedral 29 Eylül 2013 tarihinden beri de İzmir halkına hizmet ediyor.
İSADAN İZMİRE MEKTUP
İncilin son bölümü olan Vahiye bölümünde Hz. İsa, Roma İmparatorluğunun Küçük Asya diye bilinen bölgesindeki, yani Anadoludaki yedi kiliseye birer mektup vermiştir. İsa Mesih, bu yedi mesajında İzmir Kilisesine de şöyle hitap etmiştir, İzmirdeki topluluğun meleğine (episkoposuna) yaz. Ölmüş ve yaşama dönmüş, ilk ve son olan şöyle diyor: Senin sıkıntılarını ve yoksulluğunu biliyorum. Oysa zenginsin! Yahudi olduklarını söyleyen, ama Yahudi değil de Şeytanın havrası durumunda olanların iftiralarını biliyorum. Çekmek üzere olduğun sıkıntılardan korkma! Bak, İblis sizi sınamak için aranızdan bazılarını yakında zindana atacak ve on gün süreyle sıkıntı çekeceksiniz. Ölüm pahasına da olsa sadık kal, ben sana yaşam tacını vereceğim. Kulağı olan, Ruhun topluluklara ne dediğini işitsin. Galip gelen, ikinci ölümden hiçbir zarar görmeyecek. (Vahiy 2,8-11)
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
İzmirin inanç turizminde önemli rol oynayan merkezlerinden Aziz Yuhanna Katolik Katedral Bazilikası, Katolik Cemaatinin ülkemizdeki tek metropolitliği konumunda yer alıyor. Katolikliğin Türkiyedeki en büyük ibadethanesi olan kilise, tarihi ve zengin mimarisiyle dikkat çekiyor
EMİRCAN IŞILDAK
Ülkemizin Asya toprakları üzerinde bulunan en önemli Katolik yapısı olan Aziz Yuhanna Katolik Katedral Bazilikası, Türkiyedeki Katolik Kilisesinin hiyerarşik düzende sahip olduğu en değerli merkez konumunda yer alıyor. Katolik Metropolitliğinin dini merkezi olan bu ibadethane tarihiyle de dikkat çekiyor. Alsancak semti, Şehit Nevres Bulvarında yer alan katedral, İzmirdeki Katolik Cemaatine hizmet etmektedir. 1862 yılında yapımına başlanan ve 1874 yılında tamamlanan katedral, dönemin Osmanlı Hükümdarı Sultan Abdülaziziz izni ile inşa edilmiştir. Ülkemizin inanç turizmine önemli katkılar sunan bu merkezi yakından inceledik.
ABDÜLAZİZ HANDAN DESTEK
İzmirde 14. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar simgesel olarak var olan Latin Katolik Episkoposluğu, 18. yüzyılda Papalık temsilciğiyle İzmir Başpiskoposluğuna dönüşmüştür. O zamana kadar İzmirde episkoposluk ünvanı simgesel olarak devam etmiş, kentte fiilen görev yapan bir episkopos olmamıştır. Dolayısıyla İzmir Katolik cemaati de Episkopos kürsüsü olabilecek bir kiliseye ihtiyaç duymuştur. İbadethane, iki yüzyıl sonra Papalık Temsilciliği (Vicariat Apostolique) olmuş ve 1818 yılında Papa 7. Pius tarafından antik havarisel kilise ünvanına (Apostolatus Officium) yeniden kavuşturulmuştur. Sonucunda da İzmir Başepiskoposluğuna dönüşmüştür. Bu doğrultuda ilk atılımı da İzmir Başpiskoposu Monsenyör (Mons.) Antonio Mussabini atmıştır. Mons. Mussabini 1857 yılında İzmirden bir arsa satın almış ve bu yolda ilk adımı atmıştır. Aynı zamanda Mussabini, dönemin Osmanlı Hükümdarı Sultan Abdülaziz Han ile de dostane ilişkiler kurmuştur. Sultan Abdülaziz hem kilise yapımına onay vermiş hem de kilise inşaatında kullanılmak üzere 11 bin altın vererek, o günün şartlarında oldukça cömert de bir bağışta bulunmuştur. Ancak inşaata başlamak için tüm hazırlıkların tamamlandığı sırada Musabbini hayatını kaybetmiş ve Santa Maria Kilisesine defnedilmiştir. Yerine geçen yeni başpiskopos Vincenzo Spaccapietra 1862 yılında yapının temelini atmış ve ilk taşı kutsamıştır. Spaccapietra yapıya İzmir Kilisesinin kurucusu ve havari olan Aziz Yuhannanın adını vermiştir.
Kilisenin inşaatı 12 yıl kadar sürmüş ve Katolik cemaatinin yardımlarıyla ve destekleriyle tamamlanabilmiştir. Bugün bile katedralin duvarlarında hayırsever ve yardım edenlerin isimleri hatırlanmaktadır.
İSMİ HAVARİ YUHANNADAN GELİYOR
25 Mayıs 1874 yılında Mons. Spaccapietra katedrali kutsayıp, ona İzmir Kilisesinin kurucusu ve Hz. İsanın havarisi olan Aziz Yuhannanın adını vermiştir. Yuhannanın yaşayan ve hayatta kalanlar arasında en genç havari olduğuna inanılır. M.S 98den bir süre sonra Efeste ölmüştür. Yuhannanın geleneksel mezarı Efes civarında küçük bir kasaba olan Selçukta bulunmaktadır.
İzmir Hristiyan Cemaati, dünyadaki en kadim Hıristiyan cemaatlerinden biridir. Çünkü cemaatin kurucuları 12. havarilerden Yuhanna ve Pavlustur. Bu katedralin de ismi, yaşamının son yıllarını Efeste yaşamış olan Yuhannadan almaktadır. İsmi kiliseye atfedilen Aziz Yuhanna, katedralin ilk episkoposlarından Aziz Polikarpın da din hocasıdır. Katedralin girişinde de kiliseye ismi verilen Yuhannanın, A. Von. Kramer imzalı yağlı boya tablosu misafirleri karşılamaktadır.
NEO-KLASİK TARZI YANSITIYOR
İbadethane, neo-klasik tarzda mimarisiyle dikkat çekmektedir. Sunak olarak adlandırılan bölümleri vardır. Kutlu Papa 9. Pius, merkezde bulunan en büyük sunak masasını armağan etmiştir. İzmir Kilisesinin bir ferdi ve Aziz Polikarpın öğrencisi olan Aziz Ireneusun Hristiyanlığı götürdüğü Fransanın Lyon şehrindeki Hıristiyanlar, İzmire olan teşekkürlerini belirtmek için İsa Mesihin yürüdüğü haç yolundaki (Via Crucis) 14 olayı simgeleyen resimleri armağan etmişlerdir. Bu resimler 19. yüzyıldaki Fransız ekolünün en güzide eserlerindendir. Kutlu Papa 9. Pius, Aziz Yuhanna Katedraline Papalık Bazilikası ünvanı vermek istemiş ve onu Papanın Romada kürsüsünün bulunduğu San Giovanni in Laterano Katedrali ile aynı seviyeye getirmiştir. Devam eden yıllar içerisinde de katedral güzel resimler, mermer sunak masalar ve değerli heykellerle süslenmiş, donatılmıştır.
Katedral neo-klasik disipline bağlı kalınarak, dikdörtgen şeklinde inşa edilmiştir. Binanın ana gövdesi on iki sütunla şekillenmiş, sütunlar kubbeleri kemerlerle sarmalamıştır. Kubbelerin içleri Hristiyanlar için önemli olan bitki motifleri ve alçı süslemelerle çevrelidir. İbadethane duvarlarında da taş, tuğla ve mermerden oluşan karma bir yapı malzemesi kullanılmıştır. Yapının çatısı üçgen şeklinde üç kademeden oluşmuş ve 12 küçük kubbeyi kapatacak şekilde tasarlanmıştır. Ayrıca bir adet büyük kubbe çatısı tamamen çinko kaplıdır. Mermerden oluşan görkemli bir çan kulesine de vardır. Kilise binası 8 sütun ve üç kubbeden oluşan tamamı mozaik kaplı bir giriş bölümüyle tamamlanmıştır. Katedralin bir başka özelliği de diğer kiliselerin aksine çok geniş pencerelerinin olmasıdır. Zamanla bazı pencereler iptal edilse de, kilisenin içinde hala çok aydınlık ve ferah bir ortam bulunmaktadır.
Papa 9. Piusun hediye ettiği sunakta, duvarları süsleyen, J. Edizelin Aziz Franceskoyu tasvir ettiği tuval üzerine yağlı boya tablosu bulunmaktadır. Katedralde yer alan Aziz Polikarp, Aziz Andreas, Aziz Atanazyuz, Aziz Hristomos ve Aziz Augustinin de yağlı boya tabloları da ressam Julos Borrel imzalıdır. Vaftizhane olarak kullanılan özel yapılmış Vaftiz Odasında da ressam Costanzo imzalı 1916 yapımı duvar resimleri ve yedi azizi içeren yağlı boya ahşap tablolar göze çarpmaktadır. Küçük şapellerdeki yağlı boya tablolar da 1877 tarihli olup, ressam Raffaele Spanoya aittir.
HEYKEL REPERTUARI ZENGİN
Katedralde dikkat çeken bir başka mimari unsur ise heykellerdir. Özellikle heykel yönünden zengin sayılabilecek yapıda birbirinden değerli heykel sanatçılarının eserleri yer almaktadır. Katedralin bireysel bir saldırı sonucunda bahçesindeki üç heykel zarar görmüş, kırılmıştır. Fakat yine de kilise bahçesinde ve yapı içerisinde değerli örnekler bulunmaktadır. Büyük şapelin üstünde kiliseye girenleri karşılayan ve 300 yıllık olduğu tahmin edilen çarmıha gerilmiş İsanın heykeli vardır. Ayrıca kilisenin İzmirdeki büyük yangında da çok değerli vitray eserleri zarar görmüştür. Camları süsleyen el işçiliği zengin vitray örneklerinden yalnızca bir adet kalmıştır. Son kalan vitray da Fransız sanatçı Par Pavl Gavdın imzalı bir çalışmadır. Katedralin zemininde de önceki dönemlerde görev yapmış olan 3 ayrı papazın mezarı bulunmaktadır. Papazlar kilise zeminine defnedilmiştir. Büyük sunağın önünde yer alan ve Hristiyan ayinlerinde önemli bir yeri olan org da dikkat çekmektedir. Org İzmirde bulunan kiliseler içerisinde en büyük org olma özelliğine sahiptir.
NATO ASKERLERİNİN İBADETHANESİ
1965 yılında, dönemin Başepiskoposu olan Mons. Giuseppe Descuffi, çeşitli sebeplerden dolayı katedrali Amerika Birleşik Devletlerine kiraya vermiş ve yaklaşık 50 yıl NATOda görevli olan askerler kiliseyi kendilerine özel bir ibadethane olarak kullanmışlardır. Zaman geçtikçe bu askerlerin güvenlik önlemleri de sıklaşmıştır. Güvenlik ve tedbirler öylesine sıklaşmıştır ki, artık katedralden ne yerel halk ne de hacılar faydalanamaz olmuştur. Bu yüzden günümüz İzmir Latin Katolik Metropolit Başepiskoposu Mons. Ruggero Franceschini kira kontratını sonlandırmış ve bu ibadethaneyi Katolik cemaatine iade etmek için büyük bir restorasyon ve güçlendirme çalışmasını yapılmıştır. Katedral 29 Eylül 2013 tarihinden beri de İzmir halkına hizmet ediyor.
İSADAN İZMİRE MEKTUP
İncilin son bölümü olan Vahiye bölümünde Hz. İsa, Roma İmparatorluğunun Küçük Asya diye bilinen bölgesindeki, yani Anadoludaki yedi kiliseye birer mektup vermiştir. İsa Mesih, bu yedi mesajında İzmir Kilisesine de şöyle hitap etmiştir, İzmirdeki topluluğun meleğine (episkoposuna) yaz. Ölmüş ve yaşama dönmüş, ilk ve son olan şöyle diyor: Senin sıkıntılarını ve yoksulluğunu biliyorum. Oysa zenginsin! Yahudi olduklarını söyleyen, ama Yahudi değil de Şeytanın havrası durumunda olanların iftiralarını biliyorum. Çekmek üzere olduğun sıkıntılardan korkma! Bak, İblis sizi sınamak için aranızdan bazılarını yakında zindana atacak ve on gün süreyle sıkıntı çekeceksiniz. Ölüm pahasına da olsa sadık kal, ben sana yaşam tacını vereceğim. Kulağı olan, Ruhun topluluklara ne dediğini işitsin. Galip gelen, ikinci ölümden hiçbir zarar görmeyecek. (Vahiy 2,8-11)
İzmir elektrik kesintisi 7 Eylül 2024: İzmir'de elektrikler ne zaman gelecek?
İzmir’de 7 saatlik su kesintisi: 7 Eylül Cumartesi hangi ilçelerde su kesintisi yaşanacak?
Fuar’da Hayko Cepkin ve Ceylan Ertem İzmirlilere unutulmaz anlar yaşattı
İzmir güncel altın fiyatları 7 Eylül: Gram altın fiyatı İzmir Kuyumcular Odası
CHP’nin tüzük kurultayında konuşma krizi!
İzmir’de bugün hava nasıl olacak? 7 Eylül İzmir günlük hava durumu
ÇEŞTOB'a yeni başkan Orhan Belge oldu
İzmir’de 9 Eylül coşkuyla kutlanacak
Çiğli'den kadınlara özel doğal sirke yapımı atölyesi
İzmir’de 12’nci Kavacık Üzüm Festivali başlıyor
Son Girilen Haberler
Türkiye’den Paralimpik Oyunları’nda tarihi başarı
Türkiye, tarihinin en iyi paralimpik oyunlarını geçirdiği Paris 2024'ten 28 madalya ile döndü
Milli yüzücü tarihe geçti: Umut Ünlü bir kez daha şampiyon
Milli para yüzücü Umut Ünlü Paralimpik Oyunları'nda bir kez saha şampiyon oldu
Bakan Tunç: Darbecilerin yaptığı anayasa Türkiye’ye yakışmaz
Adli Yıl Açılış Töreni'nde konuşan Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, “Anayasamızdaki vesayetçi ruhu azaltabilmek için milletimizle beraber çok mücadele ettik. Türkiye Yüzyılının başında darbecilerin yaptığı bir anayasayla yol yürümek Türkiye’ye yakışmaz” dedi