İnternet sitemizde çerez kullanılmaktadır. Çerezler hakkında detaylı bilgi için Çerez Çerez Politikası. Devam etmeniz halinde çerez kullanımına izin verdiğinizi kabul edeceğiz.

Hulusi Yeğmen

Kaderi Değiştiren Savaş: Sakarya Meydan Muharebesi

Hulusi Yeğmen

[email protected]

Yazarın Diğer Yazıları

Büyük Taarruz’un gelişimi - 24.10.2020

Kaybederken Kazandığımız Savaş: Kütahya-Eskişehir Muharebeleri - 10.10.2020

Makus Tarihi Sona Erdiren Savaş - 03.10.2020

Pandemilere Karşı “Koruyucu Hekimlik” - 26.09.2020

Koronavirüs ve İnsanımız - 19.09.2020

Kovid-19’a Türk Aşısı - 12.09.2020

Salgına Dair - 05.09.2020

Robotlar Siyaseti Nasıl Bozacak? - 29.08.2020

Türkiye’nin Gücü! - 22.08.2020

Hayatımızı Değiştirdi - 16.08.2020

Paranın Tarihi - 08.08.2020

Çandarlı Halil Paşa - 30.07.2020

Ayasofya - 24.07.2020

Hack ve Siyaset - 18.07.2020

Srebrenitsa Katliamı - 10.07.2020

Nelere Dikkat Etmelisiniz? - 04.07.2020

Savaş - 25.06.2020

Hindistan – Çin Gerginliği - 18.06.2020

Bilim ve Politika - 12.06.2020

Yönetim Biçimleri - 21.05.2020

Milliyetçilik Üzerine - 14.05.2020

Ütopya Nedir? - 07.05.2020

Distopya - 30.04.2020

Çocuklar Mutlu Olsun Diye - 23.04.2020

Demokrasi Nedir? - 16.04.2020

Küresel Kriz ve Kovid-19 - 09.04.2020

Altın Güvenli Liman mı? - 03.04.2020

Siyasetin Gündemi Koronavirüs - 26.03.2020

Virüs ve Ekonomi - 19.03.2020

Koca’nın hakkını teslim edelim - 12.03.2020

Göç! - 06.03.2020

Neoliberalizm - 27.02.2020

Sosyalizm - 20.02.2020

Faşizm - 14.02.2020

Dış Politika - 06.02.2020

Depremde Devlet Millet Beraber - 31.01.2020

Faşizm Nedir? - 20.01.2020

Libya’da Ne Olacak? - 16.01.2020

Dünya Diken Üstünde - 09.01.2020

Yerli Otomobil - 02.01.2020

Uluslararası İlişkiler Nedir? - 26.12.2019

Siyaset Bilimi Nedir? - 19.12.2019

Makroekonomi nedir? - 12.12.2019

Siyasette Kaz Eti - 05.12.2019

Kaybeden CHP Oldu - 28.11.2019

Blockchain ve Kripto Paralar - 21.11.2019

Melek Yatırımcı Nedir? - 14.11.2019

Sosyal Medya ve İşletmeler - 07.11.2019

Neoliberal Ekonomide Hayat - 31.10.2019

Diyarbakır Anneleri - 25.10.2019

Konut Satışıyla Fiyatlarda arttı - 17.10.2019

Savaşın Gölgesinde Ekonomi - 10.10.2019

YEP - 03.10.2019

Girişimciliğin Faydaları - 26.09.2019

Eğitimde Aile Çekişmesi - 19.09.2019

Yatırım Nedir? - 12.09.2019

Sürdürülebilirlik - 05.09.2019

Çeşme Yeniden Canlanacak - 29.08.2019

Orman Yangını - 22.08.2019

İzmir Turizmi Ne Zaman Gelişecek? - 08.08.2019

İş ve Mutsuzluk - 01.08.2019

Gözler Merkez Bankası’nda - 25.07.2019

Yaşanabilir Şehirler - 18.07.2019

Müzikal Zaman Makinası - 11.07.2019

Teknoloji ve Sanat - 04.07.2019

Yeni Ekonomi ve Teknoloji - 27.06.2019

Teknolojik Kentler - 20.06.2019

Merhaba değerli okuyucularım. Bu hafta sizlere bir milletin kaderini değiştiren Sakarya Meydan Muharebesini anlatacağım. Öncelikle Wikipedia’dan derlediğim bilgiler ile savaşı anlatıp daha sonra yorumlarımı sizlere aktaracağım.
*****
TBMM Ordusu, Kütahya-Eskişehir Muharebelerindeki yenilgisinden sonra cephe kritik bir duruma düşmüştü. Cepheye gelerek durumu yerinde gören ve komutayı eline alan TBMM Başkanı ve Başkomutan Mustafa Kemal Paşa ile İcra Vekilleri Heyeti Başkanı Fevzi Paşa, Batı Cephesi birliklerinin Yunan ordusuyla arada büyük bir mesafe bırakılarak Sakarya Nehri’nin doğusu’na çekilmesine ve savunmayı bu hatta devam ettirmesine karar verdiler. Gazi Mustafa Kemal Paşa, “Hatt-ı müdafaa yoktur; sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaş kanıyla sulanmadıkça vatan terk olunamaz. Onun için küçük, büyük her cüzütamı (birlik), bulunduğu mevziden atılabilir. Fakat küçük, büyük her cüzütam ilk durabildiği noktada, tekrar düşmana karşı cephe teşkil edip muharebeye devam eder. Yanındaki cüzütamın çekilmeye mecbur olduğunu gören cüzütamlar, ona tabi olamaz. Bulunduğu mevzide nihayete kadar sebat ve mukavemete mecburdur.[18]” emrini vererek muharebeyi geniş bir alana yaydı. Böylece Yunan kuvvetleri de karargâhlarından uzaklaşıp bölünmüş olacaktı.
*****
TBMM, 3 Ağustos 1921’de Genelkurmay Başkanı İsmet Paşa’yı azlederek, aynı zamanda Başvekil ve Millî Müdafaa Vekili de olan Fevzi Paşa’yı bu makama da atadı. 22 Temmuz 1921’de Sakarya Nehri Doğusu’na çekilmeye başlayan Türk ordusu, güneyden kuzeye 5. Süvari Kolordusu (Çal Dağı güneyinde), 12., 1., 2., 3., 4. Gruplar ve Mürettep Kolordu birinci hatta olacak şekilde tertiplendi. Çekilişin hızlı bir şekilde tamamlanmasından sonra Yunan birlikleri taarruz pozisyonu için tam 9 gün Türk birlikleri ile karşılaşmadan yürüdü. Bu yürüyüşün hangi yöne doğru olduğu Türk keşif birlikleri tarafından tespit edilerek cephe komutanlığına bildirildi. Bu savaşın kaderini belirleyecek stratejik hatalardan biri oldu. Yunan taarruzu baskın olma özelliğini kaybetti. Ancak 14 Ağustos’ta ileri harekata geçen Yunan ordusu, 23 Ağustos’tan itibaren 3. Kolordusu ile Sakarya Nehri doğusundaki Türk kuvvetlerini tespit, 1. Kolordusu ile Haymana istikametinde, 2. Kolordusu ile Mangal Dağı güneydoğusunda kuşatıcı taarruza başladı. Fakat bu taarruzlarında başarısız oldular.
*****
Kuşatma taarruzunda başarı sağlayamayan Yunan kuvvetleri, siklet merkezini ortaya kaydırarak savunma mevzilerini Haymana istikametinde yarmak istedi. 2 Eylül’de Yunan birlikleri, Ankara’ya kadar en stratejik dağ olan Çal Dağı’nın tamamını ele geçirdi. Fakat Türk birlikleri Ankara’ya kadar geri çekilmeyerek alan savunması yapmaya başladı. Yunan birlikleri Ankara’ya 50 km kalacak derecede bazı ilerlemeler sağlasa da Türk birliklerinin yıpratıcı savunmasından kurtulamadı. Ayrıca 5. Türk Süvari Kolordusu tarafından cephe ikmal hatlarına yapılan taarruzlar Yunan taarruzunun hızının kırılmasında önemli etkenlerden biri oldu. Yunan ordusu 9 Eylül’e kadar süren yarma teşebbüsünde de başarılı olamayınca, bulunduğu hatlarda kalarak savunmaya karar verdi. Türk Ordusu’nun 10 Eylül’de başlattığı, bizzat Mustafa Kemal Paşa’nın komuta ettiği, genel karşı taarruzla Yunan kuvvetlerinin savunma için tertiplenmesine mani olundu. Aynı gün Türk birlikleri stratejik bir nokta olan Çal Dağı’nı geri aldı. 13 Eylül’e kadar süren Türk taarruzu sonucunda Yunan ordusu, Eskişehir-Afyon’un hattının doğusuna kadar çekilerek bu bölgede savunma için tertiplenmeye başladı. Bu çekilme sonucu 20 Eylül’de Sivrihisar, 22 Eylül’de Aziziye ve 24 Eylül’de Bolvadin ve Çay düşman işgalinden kurtulmuştur. Savaş, 22 gün ve gece sürerek 100 km uzunluğunda bir alanda cereyan etti. Yunan Ordusu Ankara’nın 50 km kadar yakınından geri çekildi. Yunan ordusu geri çekilirken Türklerin kullanabileceği hiçbir şey bırakmamak için özen gösterdi. Demiryollarını ve köprüleri havaya uçurdu ve birçok köyü yaktı.
*****
Sakarya Meydan Muharebesi Türk tarihi açısından son derece önemli bir savaş. Bu savaş ile Türklerin 1683 Viyana’dan beridir süregelen geri çekilişi sona erip, Türkleri tekrar taarruz haline getirecek güce ulaştırmıştır. Savaş o kadar çetin geçmiş ki çok fazla şehit verilmiş ve Mustafa Kemal, bu savaşı “Melhame-i Kübra” olarak nitelemiştir. Kahramanlarımızı sonsuz minnetle anıyoruz.